Europese onderneming

Het Franse nutsbedrijf Suez wil de gekwetste Belgische nationale trots sussen. Het Duitse verzekeringsconcern Allianz wil de consolidatie van zijn Italiaanse dochter vergemakkelijken. Beide bedrijven kunnen hun doeleinden bereiken door te transformeren in een Europese onderneming - Societas Europaea.

Het nieuwe type onderneming is in oktober 2004 goedgekeurd en is nog bezig zijn weg te vinden in de diverse nationale wetgevingen. Maar zakenbanken hadden al snel de aantrekkingskracht ervan in de gaten. Het opgaan in een Europese onderneming klinkt minder bedreigend dan een overname door een buitenlands bedrijf.

Tot nu toe is de propagandistische waarde het belangrijkste pluspunt van de nieuwe status gebleken. In de praktijk verandert er verder weinig, want de oorspronkelijke droom van een onbegrensde Europese onderneming is aanzienlijk verwaterd door drie decennia van onderhandelingen binnen de EU.

SE's moeten een nationale thuishaven hebben, zich onderwerpen aan bijna al het ondernemingsrecht van het land van herkomst en afzonderlijke nationale dochterondernemingen hebben om redenen van belastinginning.

Toch zijn Europese ondernemingen op twee belangrijke manieren eerder Europees dan nationaal. In de eerste plaats vergen zij geen nationale bestuursgeledingen voor dochterondernemingen die hun volledig eigendom zijn.

Die nationale besturen zijn vaak niet meer dan een formaliteit, maar komen soms onverwachts tot leven, zoals het Nederlandse bestuur van staalconcern Corus dat het Britse deel van het bedrijf zwaar onder druk zette om de aluminiumdivisie niet te verkopen. In de tweede plaats komen de werknemersvertegenwoordigers in de raden van commissarissen van SE's uit heel Europa en niet alleen uit het thuisland.

Dit alles lijkt misschien weinig revolutionair, maar SE's kunnen zinvol zijn, zelfs in situaties waarbij bedrijven geen grensoverschrijdende transacties plegen. Het verkrijgen van de SE-status biedt een bedrijf de kans 'opnieuw te beginnen' en de zaken eens van een andere kant te bekijken.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.

    • Edward Hadas