VVD ruziede zichzelf uit gemeenteraad

In Gouda is de hele VVD-fractie deze zomer uit de partij gestapt. Ook de VVD-wethouder vertrok vorige week. Van interne ruzie tot politieke soap.

De eerste keer dat Han Foppen, VVD-partijvoorzitter in Gouda, op 26 mei de munt in de vergaderzaal opgooide, viel hij van tafel op de grond. Maar er moest toch een lijsttrekker voor de komende gemeenteraadsverkiezingen komen, dus ging de munt voor een tweede keer de lucht in. Nu viel hij goed: Laura Werger, het jonge partijlid dat door het lokale partijbestuur naar voren was geschoven, zou als lijsttrekker de verkiezingen ingaan. Jan van Ingen, voorzitter van de zes man sterke VVD-fractie in de gemeenteraad, raakte na bijna acht jaar zijn plek kwijt.

Drie maanden later was de hele VVD uit de gemeentepolitiek verdwenen. De raadsleden stapten uit de partij, waarna wethouder Jan Vermeij vorige week dinsdag de eer aan zichzelf moest houden. Politieke onenigheid had er niets mee te maken, daar is iedereen het over eens. Maar hoe het zover kon komen? Het was de schuld van de ander, zeggen alle betrokkenen.

,,Het was een heel trieste vergadering, een vertoning die niet hoort bij een landelijke partij'', zegt Vermeij nu over de partijbijeenkomst eind mei. De vergadering had grote gevolgen. Uit boosheid op het lokale partijbestuur richtte de hele VVD-fractie op 1 juli de Onafhankelijke Groep Gouda (OGG) op. In eerste instantie bleef de OGG wethouder Vermeij ondersteunen, maar vorige week – toen bleek dat Vermeij niet van plan was om uit de VVD te stappen – kwam een einde aan die loyaliteit.

Geen van de hoofdrolspelers weet precies waarom het nou zo uit de hand liep. Wel wijzen ze met de beschuldigende vinger naar elkaar. Han Foppen: ,,De feiten zijn heel simpel, de huidige fractievoorzitter [Van Ingen, red.] was overdonderd toen hij de stemming verloor en gooide de handdoek in de ring.'' Maar Van Ingen kreeg bij de lijsttrekkersverkiezing op 26 mei toch hetzelfde aantal stemmen als de uiteindelijk gekozen Werger? Foppen herinnert zich dat toch iets anders. Het was dan wel 19-19, maar ,,de fractie met al haar familie en aanhang was toch goed voor zeker elf stemmen''.

Fractievoorzitter Van Ingen zelf spreekt met moeite over de zaak. Aan de telefoon is hij geagiteerd. ,,We hebben alles gedaan om tot een oplossing te komen. Maar we ontvingen overal radiostilte, bij het partijbestuur, bij de Kamercentrale en bij het landelijk bestuur.'' Lang wil hij niet over de zaak praten. ,,Ik ben de VVD vijftig jaar trouw gebleven, het is zo met emotie beladen, ik wil nu gewoon rust''. Hij verwijst naar zijn fractiegenoot Astrid van Eersel, die wel uitleg wil geven.

Zij vertelt dat de fractie al langer problemen had met het partijbestuur. Foppen zou zich tijdens raadsvergaderingen met het optreden van fractieleden bemoeid hebben en zelf ook in het openbaar ,,populistische uitspraken'' hebben gedaan om zich te profileren. Terwijl het lokale bestuur zijn eigen werk niet goed deed, zegt Van Eersel. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen maakte de fractie zich grote zorgen over de ledenwerving en de public relations van hun VVD. Foppen zelf wuift die verklaring voor de onmin met de fractie weg. Hij heeft helemaal geen politieke belangen of ambities: ,,Het was voor mij een aardige vrijetijdsbesteding.''

Wat de fractie stak, was dat het bestuur een ,,jonge, onervaren vrouw'' naar voren schoof. Wat wil je, zegt Foppen nu, de partij moest vernieuwd worden, de fractieleden liepen allemaal tegen het eind van hun loopbaan. Daar was die hele fractie het roerend mee eens, vertelt Foppen, maar niemand wilde zijn eigen plek opgeven.

Vanwege procedurefouten moest de lijsttrekkersverkiezing overgedaan worden – niet vanwege de munt, in de reglementen staat dat bij het staken van stemmen het lot beslist. Maar bij de tweede ronde kwam de fractie niet meer opdagen. En werd Werger in afwezigheid van de fractie als nieuwe lijsttrekker gekozen.

Beide partijen verwijten elkaar te weinig hebben gedaan om het conflict op te lossen. Van Ingen nam een mediator in de arm, de ledenvergadering stelde een commissie van goede diensten in (die door vakantie twee maanden niets van zich liet horen), maar niets kon het tij nog keren.

Voor Marco Swart, algemeen secretaris van het landelijk VVD-bestuur is het duidelijk wie het conflict op de spits dreef. Toen hij contact met Van Ingen opnam had het raadslid ,,inmiddels een volstrekt gesloten wereldbeeld''. De klacht van Van Ingen dat het landelijk bestuur zijn roep om bemiddeling niet beantwoordde is onwaar, verzekert Swart. Hij lijkt niet rouwig om het vertrek van Van Ingen. Iemand die zo lang op het pluche zit dat hij denkt dat het zijn eigendom is, kan misschien beter opstappen, denkt hij.

Het welles-nietes spel kent uiteindelijk alleen maar verliezers, zeggen alle betrokkenen. Niemand in Gouda begrijpt dat een partij die soepel meedraait in het gemeentebestuur zichzelf opblaast alleen vanwege interne partijpolitiek. Misschien waren Van Ingen en Foppen alle twee wel zo trots dat ze elkaar niet wilden bellen, filosofeert Vermeij. Maar dan nog, denkt de ex-wethouder die nu werkeloos thuis zit, grote mensen kunnen op zo'n moment hun problemen uitspreken. Maar in Gouda niet. ,,Het is een soap, mijnheer!''

    • Derk Stokmans