Kamer wil geen show in Nienke-debat

Zijn er echt geen andere zaken zoals die van Cees B., waarin fouten zijn gemaakt? Dat is een van de vragen die morgen in de Tweede Kamer aan de orde komen.

Het debat in de Tweede Kamer over de zaak-Nienke, morgenochtend om 11 uur, mag geen politieke show worden, vinden Tweede-Kamerleden zelf. Dat doe je niet, zeggen ze, als het over een vermoord meisje gaat. Een deel van hun spreektijd in het debat, acht minuten per fractiespecialist, zullen ze gebruiken voor hun ,,afschuw'', en voor het ,,kippenvel'' dat ze kregen toen ze lazen over Maikel, het vriendje van Nienke dat ook bijna was vermoord en daarna hardhandig werd verhoord door de politiek.

,,Dat gevoel'', zegt Marijke Vos van GroenLinks, ,,delen we.'' Maar het gaat erom, zegt ze ook, dat er in de zaak-Nienke vanaf het begin fouten zijn gemaakt door politie en justitie: ,,Tot de Hoge Raad aan toe.'' ,,De vraag is dan: beoordeel je die fouten als incident of is er sprake van een structureel probleem? En welke rol heeft de minister van Justitie zelf gespeeld in deze zaak? Wanneer wist hij van de fouten en wat heeft hij toen gedaan?''

GroenLinks vindt dat minister Donner (Justitie, CDA) niet meer geloofwaardig is. Vos verwacht dat ze morgen van andere partijen te horen zal krijgen dat ze een politiek slaatje wil slaan uit een gevoelige zaak. ,,Daar zit achter: we mogen niet het hoofd van de minister eisen want daar gaat het nu niet om. Maar daar gaat het nu juist wel om. Het vertrouwen in de rechtsstaat moet worden hersteld.''

Vos snapt ook wel, zegt ze, dat de coalitiepartijen (CDA, VVD en D66) er nu niet op zitten te wachten dat een minister valt. ,,Maar je moet dan niet het argument gebruiken dat een zaak te gevoelig is. Daar kun je elke zaak wel mee afdoen.''

Na de presentatie van het Evaluatieonderzoek in de Schiedammer parkmoord, gisteren in Den Haag, vond het Kamerlid Frans Weekers (VVD) dat Donner ,,kort door de bocht ging''. De minister schreef in zijn brief dat er geen aanleiding was om te denken dat er vaker zulke grote fouten worden gemaakt in één zaak. Weekers was ,,verbaasd'' door die reactie. Maar Weekers waarschuwde ook voor ,,incidentenpolitiek'' en ,,Haagse reflexen''. Daar moesten zijn collega's niet in `vervallen'.

Het Kamerlid Sybrand van Haersma Buma (CDA) was meteen tevreden met de aanbevelingen die in het evaluatieonderzoek werden gedaan om een herhaling van de fouten te voorkomen. Hij vindt het vervelend dat de leden van de vaste Kamercommissie voor Justitie vandaag vijfenzestig schriftelijke vragen hebben gesteld aan Donner, als voorbereiding op het debat. ,,Je weet dat die nooit in één dag allemaal beantwoord kunnen worden.'' Het is zonde van de tijd, vindt Van Haersma Buma, als collega's daar dan morgen moeilijk over gaan doen.

Van Haersma Buma wil het zelf vooral gaan hebben over Maikel. ,,Het stuk over hem vond ik het ergste van het hele rapport. Bij veel andere dingen, zoals de ,,tunnelvisie'' bij politie en justitie, kun je zeggen: we stellen verbeteringen voor om te voorkomen dat het in de toekomst weer zo gaat. Maar op dit punt zíjn er al regels. En het verhoor ís opgenomen op video. Ik kan me niet voorstellen dat mensen dit zomaar hebben laten gebeuren. Je hebt het dan echt over slecht opgeleide mensen en over een cultuur op de werkvloer.''

De meeste van de 65 vragen zijn feitelijk. De Kamerleden willen weten of er echt geen andere zaken zouden kunnen zijn waarin dezelfde fouten werden gemaakt. En ze willen weten wie precies waarvoor verantwoordelijk was. Uit de vragen blijkt al waar het morgen in elk geval óók over zal gaan: zal de minister bij zijn procureurs-generaal aandringen op het ontslag van bijvoorbeeld de leider van het onderzoek in de zaak-Nienke, de officier van justitie en de advocaat-generaal? Met zo'n toezegging zou Donner de ernstige ongerustheid bij de grote fracties in de Tweede Kamer kunnen wegnemen – en dan hoeft het ook niet meer per se over de minister zélf te gaan. Van Haersma Buma: ,,Ik ga als Kamerlid niet over personen die ambtenaar zijn. Maar er moet bij ons wel een hoge mate van vertrouwen zijn dat fouten zoals die zijn gemaakt bij het verhoor van Maikel niet opnieuw worden gemaakt.''

GroenLinks zal morgen in elk geval steun krijgen van De Groep-Wilders als het wél over Donner gaat. Wilders vindt de brief die Donner naar de Tweede Kamer stuurde ,,koud en kil''. ,,Iets als sorry komt er niet in voor. Er moet morgen een klein wonder gebeuren om mij het vertrouwen in deze minister te laten behouden.'' André Rouvoet van de ChristenUnie zegt dat hij niet graag een woord gebruikt als `crisis'. ,,Maar als ik het ergens wél voor zou gebruiken dan is het voor deze zaak. Het springende punt voor mij is de tunnelvisie bij het OM. Een tunnelvisie die zwaarder weegt dan twijfels over daderschap – als dat in andere landen gebeurt hebben we het over een bananenrepubliek.''

    • Petra de Koning