In VS moet dijk winst opleveren

Dijken zijn in de VS lager naarmate er goedkopere huizen achter staan. Het is een gevolg van het vercommercialiseerde denken binnen de overheid, met New Orleans als slachtoffer. ,,We kunnen van Nederland leren.''

Dave Sanford is zo'n Amerikaan die je niets over Nederlandse dijken hoeft uit te leggen. Hij is er geweest. Natúúrlijk is er hij er geweest – alleen vorig jaar al vier keer. Namens het Amerikaanse Corps of Engineers, de Rijkswaterstaat van de VS, was hij erbij toen in 2004 met Rijkswaterstaat een convenant werd gesloten om kennis over dijken te delen.

Het zal de komende tijd eenrichtingsverkeer zijn, denkt Sanford. Hij was tot 2002 deskundige inzake dijkenaanleg bij het Corps of Engineers, en in die functie betrokken bij de dijken van New Orleans. Na zijn pensionering werkte hij als consultant voor het Corps om het convenant met Nederland tot stand te brengen. Sinds dit jaar is hij een directeur van de vereniging van havenautoriteiten in Alexandria, Virginia. Hij sprak gisteren telefonisch met deze krant.

Wie in de VS een dijk wil, legt hij uit, moet naar Washington. 35 procent wordt betaald door de gemeente, de rest door de federale overheid. ,,In de praktijk stapt de lokale overheid naar zijn Congreslid en meldt een project aan. Het Congreslid vraagt in Washington een studie. Het Corps voert de studie uit, doet aanbevelingen. Het Congres beslist.''

Had New Orleans nadeel van dit systeem?

,,New Orleans had een dijkensysteem dat de stad beschermde voor een categorie 3-storm [Katrina was categorie 4 overlopend in 5, red.]. De basis daarvoor is een besluit van tientallen jaren geleden. In mijn periode bij het Corps vroeg New Orleans meestal meer geld dan het kreeg. Maar dat geld is nooit gevraagd om de dijken te verhogen voor bescherming voor een storm van categorie 4. Hoewel er mensen waren, zoals ikzelf, die vonden dat New Orleans gevaar liep.''

Kunnen de Verenigde Staten leren van Nederland?

,,Jazeker. Nederlanders hebben met het verplaatsen van dijken – `ruimte maken voor water' – een werkwijze geïntroduceerd waarvan ik weet dat de VS die nu zullen overnemen. En de VS kunnen ook veel leren van de manier waarop Nederlanders projecten financieren. Ze kijken naar het risico van overstroming en berekenen hoeveel de dijk zal moeten kosten die ze daartegen beschermt. Ik vind dat wij ook dat systeem moeten overnemen. Wij werken nu heel anders. Wij streven naar winst.''

Het profijt van een dijk, vertelt Stanford, wordt bepaald aan de hand van een berekening. Eerst neemt men de voorspelde kosten van de aanleg. Daarna wordt berekend hoeveel het kost als er geen dijk wordt aangelegd en het gebied overstroomt. Pas als de kosten van de aanleg lager zijn dan de voorziene schade bij overstroming, staat het Amerikaanse systeem toe dat een dijk wordt aangelegd. ,,Wij moeten streven naar maximale winst.''

Winst op een dijk, is dit logisch?

,,Het is een harde randvoorwaarde, hoewel we weten dat het om schijnzekerheden gaat. De werkwijze is geïntroduceerd door economen, ingenieurs hebben er geen zeggenschap over. Een groot verschil met Nederland.''

En dijken worden hoger naarmate er duurdere huizen achter staan?

,,Dat klopt. De economen vragen winst van ons. In hun redenering is de bescherming van duurdere huizen winstgevender dan bescherming van goedkope huizen – omdat we met een dijk voor dure huizen meer economische schade voorkomen, is de `winst' van zo'n dijk hoger. Zo zit ons systeem in elkaar. En andersom worden dijken lager naarmate er meer goedkope huizen achter staan.''

Daarom waren veel dijken in New Orleans ook lager?

,,Bij alles wat ik zie denk ik van wel. Dit sociale debat wordt in onze kringen al jaren gevoerd. Ingenieurs wijzen er stelselmatig op dat het systeem deze onrechtvaardigheid in zich draagt. Maar de belangstelling hiervoor is lange tijd niet erg groot geweest.''

    • Tom-Jan Meeus