IJselijk duel in `Sophie Scholl'

Zonder Hitler was hij nog steeds veldwachter geweest. Het is maar een bijzin in het lange verhoor waaraan Gestapo-officier Robert Mohr de anti-fascistische studente Sophie Scholl onderwerpt. Maar hoe veelbetekenend. Zijn hele minderwaardigheidscomplex spreekt eruit.

Het is 1943 en in München zijn de leden van de studentenverzetsgroep Die weiße Rose opgepakt. Ze verspreidden al maandenlang pamfletten waarin ze het regime met de kracht van argumenten proberen onderuit te halen. Als niet een van die pamfletten in handen van de geallieerden was terechtgekomen en later in groten getale boven Duitsland gedropt, was Die weiße Rose waarschijnlijk roemloos ten onder gegaan. Dankzij een mooi sober boekje van Inge Scholl, de jongere zuster van Hans en Sophie, en een onder scholieren invloedrijke speelfilm over de groep (Die weiße Rose, Michael Verhoeven) groeiden zij echter uit tot hét symbool van het Duitse verzet.

Sophie Scholl - Die letzten Tage is gebaseerd op transcripties van de verhoren van Sophie Scholl en het daarop volgende showproces voor een Volksgerichtshof, die jarenlang in archieven in de voormalige DDR verborgen hebben gelegen. Onder regie van Marc Rothemond vormen die historische teksten de basis voor een ijzingwekkend steekspel tussen Sophie en Mohr. Het is een krachtmeting van redelijke argumenten, waarbij geen van twee zich ooit door de `redelijkheid' van de ander zal laten overtuigen. Soms lijkt het alsof Mohr Sophie wil redden, ook daarin is hij een en al gevaarlijk pragmatisme. Maar Sophie kan zich niet laten redden, de waarheid laat geen leugens toe.

Het gestolde beeld is dat van een doorvechtend Duitsland, laatst nog genuanceerd in de Hitler-film Der Untergang. Het is bijna schokkend te zien hoe goed Sophie op de hoogte was van het falen van het regime, en hoe slecht Mohr zich tot die kennis verhoudt. Hij haat haar omdat zij meer weet dan hij.

Sophie wordt formidabel gespeeld door de jonge theateractrice Julia Jentsch, die ijzingwekkend tegenspel krijgt van Gerald Alexander Held. Twee mensen zijn in deze onderhuidse, beladen film slechts nodig om te schetsen hoe de wet het aflegt tegen het geweten.

Sophie Scholl - Die letzten Tage. Regie: Marc Rothemund. Met: Julia Jentsch, Gerald Alexander Held. In: 17 bioscopen.