Hof: straf bij milieudelict is zaak EU

De Europese Unie mag lidstaten dwingen strafrechtelijke sancties op te leggen om EU-regelgeving op milieugebied te handhaven. Dat heeft het Europese Hof van Justitie gisteren bepaald.

De Europese Commissie noemde de uitspraak gisteren een ,,mijlpaal''. De uitspraak van het Hof versterkt de positie van de Europese Commissie en het Europees Parlement bij invoering van EU-richtlijnen. Parlementsrapporteur Ria Oomen-Ruijten (CDA) sprak van een ,,absolute doorbraak''.

Veel lidstaten, waaronder Nederland, hebben zich er steeds tegen verzet dat de Europese Commissie bij haar initiatieven voor ontwerp-richtlijnen ook voorstellen voor strafrechtelijke sancties bij overtreding zou kunnen doen. Volgens de lidstaten is het strafrecht uitsluitend een zaak van henzelf en kunnen daarover alleen unanieme besluiten worden genomen door onderlinge afspraken van de lidstaten zelf. De Europese Commissie en het Europees Parlement als medewetgever staan hierbij buitenspel.

De lidstaten namen in 2003 een `kaderbesluit' over bescherming van het milieu door middel van het strafrecht. Met dit kaderbesluit veegden zij een ontwerp-richtlijn van de Europese Commissie over strafrechtelijke sancties bij ernstige milieudelicten van tafel. De Europese Commissie en het Europarlement stapten daarop naar het EU-hof in Luxemburg met het verzoek het kaderbesluit nietig te verklaren.

Volgens het Hof is bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu ,,een van de essentiële doelstellingen'' van de Europese Unie. Daarom moeten eisen op het gebied van het milieu onderdeel zijn van het EU-beleid. Het Hof erkent dat het strafrecht in beginsel niet tot de bevoegdheid van de EU behoort. Maar dat mag volgens het Hof niet verhinderen dat EU-regels bepalingen bevatten over de toepassing van ,,doeltreffende, evenredige en afschrikkende'' straffen door lidstaten in de strijd tegen ernstige aantastingen van het milieu.

Commissie-voorzitter Barroso sprak van een ,,versterking van democratie en efficiency'' in de EU. De uitspraak van het Hof gaat over milieuwetgeving, maar schept volgens Barroso een precedent voor andere beleidsterreinen. Hij onderstreepte dat de Europese Commissie bij ontwerp-richtlijnen alleen voorstellen voor stafrechtelijke sancties zal doen voor ,,heel serieuze'' overtredingen. Rapporteur Oomen-Ruijten onderstreepte dat het toezicht op de naleving van milieuregels zal verbeteren. ,,In veel landen heerst een gedoogcultuur. Niet-handhaving van de regels belast niet alleen het milieu, maar benadeelt ook bedrijven en burgers die de wetten wel uitvoeren.'' De Nederlandse Raad van State bracht enkele jaren geleden aan het toenmalige kabinet-Kok advies uit dat overeenkomt met het arrest van het Europese Hof.