Een onvermoeibare topvrouw

Je ziet het al aan haar gezicht. ,,De gedrevenheid, snelheid en intelligentie staan daar scherp in gebeeldhouwd.'' Dat viel voormalig SHV-topman Paul Fentener van Vlissingen direct op toen hij Joséphine Borchert-Ansinger voor het eerst ontmoette. Borchert is de oprichtster van de Nimbas Graduate School of Management in Utrecht en Fentener van Vlissingen ontving uit haar handen een eredoctoraat van de Engelse Bradford University waarmee Nimbas samenwerkt. Een maand geleden viel een brief op haar mat waarin de minister van Onderwijs en Wetenschappen in één A4'tje aan haar meedeelde dat Nimbas als vijftiende Nederlandse instelling de universitaire status mag voeren. Een briefje, dat was het enige. Dat verbaasde haar niet. ,,In Nederland is meer belangstelling voor de lancering van de nieuwe televisiezender Talpa of voor wat er nu weer in Big Brother is gebeurd'', stelt Borchert vast. Het laatste Nederlandse instituut dat zo'n universiteitsstatus ontving was de Landbouwhogeschool in Wageningen, in 1986. Iedereen mag zich university noemen, maar de status van universiteit is beschermd.

Volgens het Britse weekblad The Economist hoorde Nimbas vorig jaar als enig Nederlands instituut bij de twintig beste MBA-opleidingen van Europa en staat haar instituut – met tussen de 350 en 400 studenten – wereldwijd op de 56ste plaats. The Rotterdam School of Management en instituut Nyenrode staan respectievelijk op de 88ste en 98ste plaats.

Joséphine Borchert werkte als geografe in het universitair en hoger economisch onderwijs in Utrecht toen zij halverwege de jaren tachtig, net veertig jaar oud, voor de zoveelste keer aanliep tegen de bureaucratie in het Nederlandse onderwijs. ,,Alles in Nederland is gereglementeerd. Regels moeten geen doel op zich worden, want ze doden initiatief en creativiteit.'' Dus besloot zij, tot op de dag van vandaag zonder enige overheidssteun, haar eigen opleiding op te zetten.

Oudejaarsdag 1987 was het zover. Haar bedrijfsplan was klaar. Borchert, die een groot deel van haar jeugd in het buitenland heeft doorgebracht, vertrok naar Engeland met maar één doel: hoe haal ik een goede Britse graad naar Nederland? Uiteindelijk liet ze haar oog vallen op de School of Management van de Bradford University, één van de Britse top-instituten. ,,Daar stond ik met alléén een plan, ik had nog geen studenten of docenten'', vertelt Borchert.

,,Het was nog een embryonic concept'', vertelt professor John Sparkes, destijds directeur van de Bradford School of Management. ,,Haar plan was vernieuwend en haar persoonlijkheid overtuigde ons'', vertelt Sparkes. Hij noemt haar dynamisch, extravert en ,,keen on quality''. Inmiddels is Sparkes goed met haar bevriend. Nu hij bij Bradford weg is, werkt hij nog steeds met Borchert samen aan Nimbas-programma's. Borchert is onvermoeibaar doelgericht, vindt Sparkes. Soms raadt hij haar aan even gas terug te nemen en te genieten van wat ze heeft bereikt.

,,Joséphine kan ook goed luisteren'', zegt Paul Nouwen. Hij zit graag in de adviesraad van Nimbas omdat zij hun adviezen echt gebruikt. ,,Dat geldt niet voor alle adviesvragers'', constateert hij droog. De voormalig directeur van de ANWB heeft net met de commissie Nouwen minister Carla Peijs geadviseerd over het invoeren van rekeningrijden. Peijs doet er niets mee.

Sinds haar school in 1989 echt startte, heeft Borchert nog geen jaar verlies geleden. Dat heeft volgens haar alles met kwaliteit te maken. ,,Natuurlijk denk ik bij een afwijzing van een student wel eens, daar loopt weer 25.000 euro de deur uit, maar ik doe geen concessies aan kwaliteit.'' Borchert spreekt de net-afgestudeerden altijd toe bij de ,,graduation-ceremony''. Ze vertelt dan dat er in haar leven een aantal mensen geweest zijn, onder wie haar eigen man, die een belangrijke rol hebben gespeeld in wat zij bereikt heeft. ,,Ik vertel mijn studenten dan dat zij moeten proberen zo'n rol voor hun werknemers te spelen.''

In haar drukke leven neemt Borchert bewust tijd om afstand te nemen van het dagelijks leven. Het liefst trekt ze ieder jaar samen met haar man een paar weken door de woestijn, of dat nu in Jemen of in China is. ,,In die woestijnen leer je versoberen en het helpt me te zien waar het echt allemaal om gaat.'' Borchert wil een verschil maken voor haar studenten. Rijk is ze er volgens haarzelf niet van geworden en dat vindt ze ook niet belangrijk. Ik wil later kunnen zeggen: ,,I have not wasted my life.''

    • Caroline van der Graaf