Zondagskind met vele petten

Franz Beckenbauer werd zondag zestig jaar. De man die aanvoerder was van het elftal dat Nederland in 1974 in de WK-finale versloeg, is de machtigste man in het Duitse voetbal.

Het is april 1996, als de zojuist door Bayern München ontslagen trainer Otto Rehhagel wordt gevraagd hoe groot de macht van toenmalig voorzitter Franz Beckenbauer eigenlijk is. Rehhagel: ,,Als Franz Beckenbauer op een dag ernstig vertelt dat de bal niet rond maar vierkant is, dan hebben we dat met z'n allen maar te accepteren.''

De uitspraak van Rehhagel, geen kleine jongen in het Duitse voetbal, tekent het aanzien dat Der Kaiser in eigen land, maar ook ver daarbuiten geniet.

Beckenbauer, zoon van een postbode, groeit op in een arm gezin in München, in het stadsdeel Giesing. Zijn ouders sturen hem naar een jezuïteninternaat in het nabijgelegen Ingolstadt. Hij begint zijn sportieve loopbaan als linksbuiten bij 1860 München, maar na een oorvijg van een teamgenoot vertrekt hij naar Bayern München, destijds de tweede club van de stad. Bij die vereniging groeit hij uit tot een libero van wereldklasse. Met topspelers als doelman Sepp Maier en spits Gerd Müller wint hij driemaal de Europa Cup voor landskampioenen. Op zijn twintigste debuteert hij in het Duitse nationale elftal, waarvoor hij 103 interlands speelt en waarmee hij Europees en wereldkampioen wordt. Ook als bondscoach bezorgt Beckenbauer de Mannschaft een mondiale titel. In 1990 wordt Duitsland in Italië wereldkampioen na een dubieuze strafschop in de finale, tegen het Argentinië van sterspeler Diego Maradona.

Zondagavond zond het Duitse televisiekanaal ZDF een bijna drie uur durende show ter gelegenheid van zijn zestigste verjaardag uit, en werd er met Franz – Bilder eines bewegten Lebens, het zoveelste boek over Duitslands beroemdste voetbalpersoonlijkheid gepresenteerd. Beckenbauer, thans voorzitter van het organisatiecomité dat het WK 2006 naar Duitsland haalde, heeft dan ook meer vrienden dan vijanden. Zijn critici wijzen vooral op de vele petten die hij draagt. Zo is hij naast WK-ambassadeur voorzitter van de raad van commissarissen van Bayern München, analyticus op de Duitse televisie en columnist van de gevreesde boulevardkrant Bild. Verder maakt Beckenbauer reclame voor drie Duitse automerken en een aanbieder van mobiele telefonie, en staat hij op de loonlijst van de mediagiganten Bertelsmann en Springer.

Zijn uitstraling legt zijn opdrachtgevers geen windeieren. Zo ziet telecombedrijf O2 in 2003 zijn verkoopcijfers met 30 procent stijgen, nadat een intensieve reclamecampagne met TeleFranz is afgerond. Het vermogen van de in het Oostenrijkse Kitzbühel woonachtige Beckenbauer wordt geschat op zo'n 50 miljoen euro. Daar tegenover staat dat hij nauwelijks meer een anoniem leven kan leiden. Zo becijferde hij in de populaire Duitse talkshow Beckmann dat hij jaarlijks zo'n 300 dagen van huis is voor media-optredens, presentaties en sponsorverplichtingen.

Beckenbauer is persoonlijk bevriend met Edmund Stoiber, minister-president van de deelstaat Beieren, voorman van de conservatieve CSU en fervent tegenstander van bondskanselier Gerhard Schröder (SPD). De CSU steunt Beckenbauer onvoorwaardelijk, en andersom. Op het hoogtepunt van zijn roem, in het midden van de jaren zeventig, bestempelt Beckenbauer SPD-frontman en initiator van de Ostpolitik Willy Brandt als `nationaal ongeluk'.

In ruil voor dergelijke steunbetuigingen treedt de CSU al decennialang op als hoeder van Beckenbauers roerige privé-leven. Beckenbauer heeft vijf kinderen bij drie vrouwen, maar ontsnapt steeds op keizerlijke wijze aan de giftige pijlen van de Duitse pers. Als hij, in zijn tweede huwelijk, een buitenechtelijke zoon verwekt bij een secretaresse van Bayern München, zegt zijn streng katholieke vriend Stoiber in Bild: ,,De Heer verheugt zich op elk kind.''

De media wijden al decennialang analyses aan het fenomeen Beckenbauer. Hij zou zichzelf vaak tegenspreken, als trainer betonvoetbal propageren en azen op de functie van voorzitter van wereldvoetbalbond FIFA. Maar hij wordt ook geprezen om zijn voorkomendheid, zijn open manier van communiceren en zijn heldere voetbalverstand.

In het in 2001 verschenen boek Die Spielmacher van twee sportjournalisten van de Süddeutsche Zeitung wordt gesproken van de kameleon Beckenbauer, die eigenlijk uit vier delen bestaat: de reclame-Franz, de politiek-Franz, de media-Franz en de FIFA-Franz. Beckenbauer zelf is doorgaans bescheiden over zijn imposante loopbaan als speler, trainer en bestuurder. Uit zijn eerste biografie Einer wie Ich (1975): ,,Het succes is me eigenlijk komen aanwaaien. Ik denk dat ik een zondagskind ben.''

    • Marcel Abrahams