Winst Noorse oppositie, Bondevik treedt af

De centrumlinkse oppositie in Noorwegen heeft de parlementsverkiezingen van gisteren gewonnen. De rechts-populistische Vooruitgangspartij werd de tweede partij in het Noorse parlement, de Storting.

De uitslag betekent vrijwel zeker dat de centrumrechtse regering onder leiding van de christen-democraat Kjell Magne Bondevik zal plaatsmaken voor een roodgroene coalitie met de sociaal-democraat Jens Stoltenberg als premier.

Bondevik gaf zijn nederlaag gisteravond toe en hij kondigde zijn aftreden aan. De drie centrumlinkse partijen – de Arbeiderspartij van Stoltenberg, de Groenen en Socialistisch Links – zouden 88 van de 169 zetels bezetten. De Arbeiderspartij zou op 62 zetels komen, een winst van 19 zetels ten opzichte van de vorige verkiezingen in 2001 (toen het Noorse parlement 165 zetels telde).

De huidige centrumrechtse coalitie van christen-democraten, conservatieven en liberalen, die regeerde met gedoogsteun van de Vooruitgangspartij, zou blijven steken op 81 zetels. In dit kamp boekte de Vooruitgangspartij van de rechtse populist Carl I. Hagen, die zich profileert als anti-immigratiepartij, wel forse winst. Zij zou op 37 zetels komen, 11 meer dan in het oude parlement. De definitieve uitslag wordt later deze week verwacht.

,,Politiek geproken ben ik teleurgesteld dat de regering niet door mag gaan'', aldus Bondevik. Hij zei ,,nog geen goed antwoord'' te hebben op de vraag waarom zijn regering was weggestemd. Uit de peilingen was naar voren gekomen dat veel Noren het uitgavenbeleid van Bondeviks kabinet te voorzichtig en te zuinig vonden.

Zowel de centrumlinkse partijen als de Vooruitgangspartij voerden campagne voor een minder strenge financiële politiek. In hun ogen rechtvaardigen zowel de economische groei als de recente extra inkomsten door de sterk gestegen olieprijs – Noorwegen is de derde olieproducent ter wereld – hogere overheidsuitgaven. Daarmee zouden dan onderwijs, gezondheidszorg en bejaardenzorg verbeterd moeten worden.

Stoltenberg (46) was begin deze eeuw al even premier. In 2001 moest hij het veld ruimen na een zware nederlaag van zijn partij. Gisteren zei hij zich te verheugen op zijn terugkeer aan het hoofd van de regering. Interessant is de vraag wie minister van Buitenlandse Zaken wordt, een partijgenoot of niet. Noorwegen zit niet in de Europese Unie, maar de Arbeiderspartij wil de Europese banden wel aanhalen, terwijl beide beoogde coalitiepartners (Groenen en Socialistisch Links) daar weinig voor voelen.