Vlakke dans in smaakvol decor

Twee knaloranje lappen textiel vallen vanaf de achterwand als een vloerkleed over het podium. Ze worden gescheiden door een rijtje houten vlonders die als catwalks dienen. Zelfs low-budget weet choreograaf Hans Tuerlings – leider van de door een subsidiestop bedreigde dansgroep Raz – nog een smaakvol decor te verzinnen. Zijn stijl was immers altijd al gebaseerd op minimale eenvoud. Dat geldt in extreme mate voor zijn nieuwe werk Vrolijke Opvattingen.

Vanuit dat strakke kader komen vier danseressen op in zwarte soepel vallende elegante mantelpakjes en lopen na vertoon van wat danspassen, nadrukkelijke gebaren of Vogue-achtige poses kordaat weer af. Een vijfde danseres (Susanne Ohmann) functioneert als entertainende gastvrouw. Ze opent de dansavond met ,,Gutenabend meine Damen und Herren.'' Door haar kleding en kille houding lijkt ze een strenge meesteres. De graatmagere Linhares Junior – enige man in dit gezelschap – is daarentegen een verlegen charmeur. Hij demonstreert zijn fraaigewelfde balletwreef, vouwt zijn tengere handen in een artdeco-geste, trekt een lijdzaam Christusgezicht, danst piemelnaakt. Hij is de romantische ziel die zich geen raad weet met verleidelijke dames.

Waar het toneelbeeld de ruimtelijke structuur in de dansacties dicteert, zorgen acht liedjes van de Duitse popformatie 2raumwohnung voor afbakening in de scènes. De discoliedjes met soepele latin invloed bepalen de sfeer, zoals bij Melancholisch schön en Wir sind die anderen.

Meer dan wat fragmentarische dansjes en een flirterig va-et-vient tussen de dansers biedt Tuerlings Vrolijke Opvattingen niet. En dat lijkt de bedoeling. Dat de verleidelijke poses geen glamour hebben, komt omdat ze bewust prozaïsch worden afgebroken, op naar de volgende scène. Deze voorstelling is daarmee vlakker dan vlak. Zelfs de belichting wordt slechts in twee, tevens zwoelere scènes ietsje intenser. De dramatiek – als je dat al zo kunt noemen – is tot een uiterste teruggeschroefd, tot een gestileerd pathetische gebaar of een suggestieve blik.

Door tot niets verplichtende dansjes en tot niets leidende handelingen komt deze voorstelling in een ontnuchterend luchtledig te hangen – ontdaan van alle inhoudelijke zwaarte die Tuerlings eerdere werk had. Of dat in een ver verleden nu verheven zaken als Mondriaans opvatting over abstractie waren, of Tuerlings zoektocht naar de marges in zijn eigen danstheater (De Reis), of het blootleggen van vrouwelijke sensualiteit, schoonheid, liederlijkheid en decadentie (Casa del sogna); de uitkomst was altijd een dodelijk cynisme waar zijn kwaliteit als maker ook onder begon te lijden.

Verleden jaar herrees Tuerlings met de voorstelling Nieuwe blijdschap waarop Vrolijke Opvattingen het vervolg is. Wie Tuerlings oeuvre in zijn geheel kent, kan dit nieuwe, onderkoelde soort danstheater plaatsen. In feite draagt elk afgemeten pasje betekenis door zijn Raz-historie. Maar of de argeloze theaterbezoeker dat ook zo ervaart, is nog maar de vraag.

Voorstelling: Vrolijke Opvattingen, door Raz. Choreograaf: Hans Tuerlings. Gezien: 9/9 Theaters Tilburg. Tournee: t/m 14./12. Inl. 013-5835929 of www.raz.nl