`De C in CDU staat voor commercieel'

De Duitsers gaan zondag naar de stembus. Wil Duitsland de grote ommezwaai? Van centrumlinks naar centrumrechts. Van Schröder naar Merkel. Of toch liever niet? Kiezers aan het woord.

Oliver Bernstein (34) wil dolgraag over politiek praten. ,,We moeten dit land moderniseren. Onze verzorgingsstaat loopt vast. Iedereen vindt het hoog tijd dat er iets gebeurt. Maar iedereen zegt: niet bij mij. Dat is vreselijk (ätzend). Waarom komt u niet naar binnen?''

Praten is Bernsteins vak. Hij organiseert wekelijks de `Nikolaitreff', een inloopmiddag in de Nikolaikirche, de kerk die in 1989 wereldberoemd werd als brandhaard van verzet tegen de dictatuur van het DDR-socialisme. Elke maandagavond werd er destijds gebeden voor vrede. Dat gebeurt nog steeds. Voorafgaand aan het gebed organiseert Bernstein in de kerk een vrijblijvende gespreksgroep. Met koffie van plantages zonder uitbuiting en vruchtensappen uit de regio.

Bernstein is niet te houden. ,,Kanselier Schröder heeft er niets van terechtgebracht. Hij moderniseerde met aangetrokken handrem. Te weinig, te laat. Zijn SPD was te lief of te laf om maatregelen te nemen die pijn zouden doen.''

Dus stemt Bernstein zondag niet op de SPD van Gerhard Schröder, maar op de CDU van Angela Merkel? Fout. Bernstein ziet niets in Merkel. ,,Ik vertrouw haar niet. Ze is me te glad. Haar plannen zijn me te wild. Haar belastingconcept kan ik niet doorgronden.'' Maar Bernstein is een christen, Merkel kanselierskandidaat voor een christelijke partij. Dat schept toch op zijn minst een band? Weer fout. ,,De C in CDU staat niet voor christelijk, maar voor commercieel. Ze luistert te veel naar de wensen van het bedrijfsleven. Christelijke politiek is vooral sociale politiek.''

Nog een poging. Merkel woonde 35 jaar in de DDR, Bernstein 18 jaar. Merkel moet toch een streepje voor hebben omdat ze in het oosten is opgegroeid? Helemaal fout. ,,Soms is ze een `ossi', soms is ze een `wessi'. Ze draait met de wind. Ze is niet waarachtig.''

In de Nikolaikirche is het niet eenvoudig om de advocaat van Merkel te spelen. De huidige verkiezingsstrijd kent maar één thema: de toekomst van de verzorgingsstaat. En op dat onderwerp doet ze het, aldus Bernstein, niet bijster goed. Maar eigenlijk heeft Merkel al drie jaar geleden in de Nicolaikerk verloren. In het conflict om de oorlog in Irak schaarde ze zich achter de Amerikaanse president George Bush. Schröder veroverde destijds de harten door zich demonstratief tegen die oorlog uit te spreken. Bernstein: ,,Ik hoop dat hij daar nu nog van profiteert.''

In de eindsprint van de verkiezingsrace rijst de ster van Gerhard Schröder razendsnel. Met elke nieuwe peiling ziet zijn toekomst er weer iets rooskleuriger uit. Voor een derde regering-Schröder is het nog niet genoeg, maar – als de peilingen gelijk hebben – wordt de SPD groot genoeg om een centrumrechtse coalitie te verhinderen. Tot voor kort lag de CDU mijlenver voor op de SPD met de belofte de verzorgingsstaat ingrijpend te hervormen. Nu de gang naar de stembus nadert deinzen velen terug voor harde ingrepen.

De handelaar in oude prenten Koenitz (38) is ook verbaasd over Schröders comeback. ,,Ik begrijp niet waar hij opeens de kracht en het elan vandaan haalt,'' zegt hij in zijn winkel in het Alte Rathaus. Ook Koenitz is geen vriend van Merkel. ,,Het is een kwestie van gevoel. Merkel is niet sympathiek. Merkel moppert. Merkel heeft een veel te grote mond. Mij stoort vooral dat ze het land zo donker afschildert. Ze deformeert het beeld van Duitsland. We hebben grote problemen, maar zó erg is het niet. We moeten moderniseren, dat zijn we verplicht aan de jongere generaties. De vraag is: hoe?''

Als ondernemer zou Koenitz eigenlijk CDU moeten stemmen of FDP, de kleine liberale partij met een groot hart voor de middenstand en beoogd coalitiepartner van Merkel. ,,Het zou misschien beter voor mijn zaak zijn. Maar ik vind het neo-liberale economische beleid walgelijk. Je moet deze samenleving bijeen houden. Je kunt niet het risico nemen dat zwakkere groepen afdrijven. Sociale cohesie is een groot goed, de vrede in dit land is me dierbaar.''

Ook in huize Koenitz heeft Merkel geen streepje voor omdat ze in Oost-Duitsland is opgegroeid. Ze is een ,,vissenkop'', grapt Koenitz. De mensen in het zuidelijke deelstaten van de voormalige DDR, in Saksen en Thüringen, wantrouwen van oudsher de noordelingen. Merkel groeide op in Brandenburg.

Als de avond valt trekt een luidruchtige demonstratie langs antiquariaat Koenitz, zoals elke maandagavond. In de druilerige regen klinken leuzen tegen de verlaging van de werkloosheidsuitkering, doorgevoerd door de regering Schröder. Vorige zomer trokken deze demonstraties week in week uit tienduizenden mensen. Gisteren waren het er vijftig.