Crèche en conservatisme

Een ongunstig onderzoeksrapport over kindercrèches vergroot het wantrouwen van veel Nederlandse ouders tegen betaalde uitbesteding van de zorg voor de eigen kinderen. Volgens dit rapport van het Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek is de gemiddelde kwaliteit van de kinderopvang gedurende de onderzoeksperiode van de afgelopen tien jaar flink achteruitgegaan. Geen enkel kinderopvangcentrum is nog `goed' te noemen, drievijfde is middelmatig, terwijl tweevijfde van de onderzochte centra een onvoldoende scoort. Een oorzaak van deze verslechtering is de snelle expansie van het aantal kindercrèches gedurende de afgelopen tien jaar.

Het heeft weinig zin om nog meer regels voor crèches te stellen. Te veel vestigingsvoorwaarden voor legale crèches bevorderen de illegale kinderopvang. Andere aanbevelingen, zoals een meer gespecialiseerde vooropleiding voor crècheleidsters en meer assistenten, zijn eenvoudiger uitvoerbaar. Toch zouden de rapporteurs de crèches eens moeten vergelijken met de opvang van kinderen in de gezinnen thuis. Ook daar zijn te veel gebruikte washandjes, niet-afgeplakte stopcontacten en gevaarlijke klimrekken. Weinig ouders houden zich bezig met pedagogisch verantwoorde leerspelletjes. Vaak staat de tv de hele dag aan. Het verschil tussen een matige crèche en een doorsnee gezin moet niet overdreven worden. In de meeste rijke landen wordt kinderzorg door de ouders vaker uitbesteed dan in Nederland en zijn de kinderen er net zo gezond.

De kinderopvang kan wel beter in Nederland. De overheid heeft de toegang tot de crèches moeilijk gemaakt, zodat er veel moeten sluiten of bezuinigen. Ouders moeten meer zelf betalen. Voor het invullen van de ingewikkelde formulieren voor een overheidsbijdrage is een goede vooropleiding vereist. Toch zijn crèches een klein deel van het opvangprobleem. Veel slechter is de opvang voor schoolkinderen. Veel ouders moeten hun basisschoolkinderen vier keer per dag halen en brengen. De middelbare school is een duiventil geworden, zodat kinderen zich op elk uur van de dag legaal op straat kunnen bevinden.

De geringe aandacht voor kinderopvang is een gevolg van de unieke conservatieve gezinsmentaliteit in Nederland. Veel ouders vinden het belangrijk om zelf voor hun kinderen te zorgen. Dat de vrouw deels of geheel van betaald werk wordt vrijgehouden, is sinds begin vorige eeuw het ideaal. Voor het twee-oudergezin is anderhalve baan de norm, waarbij de vrouw de halve baan heeft. Moeders die hun kind de hele week naar de crèche brengen, krijgen veel kritiek. Daarbij wijst het Sociaal en Cultureel Planbureau erop dat vrouwen zonder jonge kinderen net zo goed massaal de voorkeur geven aan deeltijdwerk en zelfontplooiing in de vrije uren.

Het heeft weinig zin om de burgers te berispen over niet-gehaalde streefcijfers voor arbeidsparticipatie van vrouwen. Mensen zijn vrij om te leven zoals ze willen. De overheid kan wel de kinderopvang verbeteren voor de ouderparen of alleenstaande ouders die ondanks alle weerstand fulltime werken.