Weer een offensief tegen de rebellen in Irak

De Iraakse stad Tal Afar is doelwit van het grootste offensief in Irak na Operatie Ochtendstond in Falluja.

De vraag is of het blijvend resultaat zal hebben.

De Iraakse autoriteiten melden grote successen in het slotoffensief dat 5.000 Iraakse militairen gesteund door 3.500 Amerikaanse soldaten vrijdag hebben gelanceerd tegen de rebellen in de noordelijke stad Tal Afar bij de Syrische grens. Honderden rebellen en uit Syrië binnenkomende buitenlandse terroristen zijn inmiddels gedood of gevangen genomen, zeggen ze. En na Tal Afar zijn andere steden in het gebied aan de beurt. ,,We vertellen onze bevolking overal – in Qaim, Rawah, Samarra en Ramadi – dat we komen en dat er geen schuilplaatsen of plaats voor de terroristen zullen zijn'', waarschuwde zaterdag minister van Defensie Sadoun Dulaimi. ,,We waarschuwen hen die terroristen verbergen dat ze die eruit moeten gooien. Anders zullen we hun handen, hoofden en tongen afsnijden zoals we in Tal Afar hebben gedaan.''

Operatie Herstel van Rechten in Tal Afar is de grootste sinds Operatie Ochtendstond, de grote aanval op het rebellenbolwerk Falluja in november. Of de operatie in Tal Afar en de nog volgende offensieven blijvend succesvol zullen zijn, hangt af echter van de mate waarin de autoriteiten hebben geleerd van de fouten die ze bij eerdere offensieven hebben gemaakt. Wat dat betreft is de recente geschiedenis van Tal Afar zelf erg leerzaam.

Bijna een jaar geleden gingen Amerikaanse en Iraakse troepen in het offensief tegen de opstandelingen in Tal Afar, een stad met 200.000 inwoners van wie 70 procent etnische Turkmenen, sunnieten zoals de rebellen en vrienden van Turkije.

Na Operatie Zwarte Orkaan, die volgens de autoriteiten tientallen rebellen het leven kostte en volgens hun tegenstanders voornamelijk burgers, lieten de Amerikanen 500 man achter. De stad kreeg een shi'itisch bestuur en een shi'itische politiemacht. De Turkmenen klaagden dat ze door de shi'ieten werden gemaltraiteerd en wendden zich weer tot de opstandelingen, van wie velen vóór het offensief de wijk hadden genomen en nu weer terugkeerden. De politie desintegreerde, de Amerikaanse eenheid was te klein om iets te kunnen uitrichten, en de stad kwam weer grotendeels in handen van de rebellen.

Een van de diverse oorzaken van de geringe duurzaamheid van steeds weer gemelde offensieve successen is dat de rebellen niet worden verslagen maar tijdelijk verjaagd. Dat is de afgelopen dagen in Tal Afar kennelijk opnieuw gebeurd. Tot hun verbazing troffen de Iraakse en Amerikaanse troepen zaterdag niemand aan in de wijk Sarai, waar ze zware tegenstand van opstandelingen hadden verwacht. ,,De terroristen hadden het [offensief] zien aankomen en tunnelcomplexen [voorbereid] om als vluchtroutes te gebruiken'', zei de Amerikaanse generaal-majoor Rick Lynch in Bagdad.

Een volgend probleem is dat de nieuwe Iraakse veiligheidsdiensten door shi'ieten en Koerden worden gedomineerd, die vaak weinig zachtzinnig met de sunnitische bevolking omgaan en zo voor een permanente aanwas van rebellen zorgen. Dit keer zijn in Tal Afar geen shi'ieten aan de macht gebracht maar Koerdische strijders in het offensief gezet, wier etnische broeders een afscheidingsstrijd tegen Turkije vechten. Turkmenen behoren niet tot de vrienden van de Koerden. ,,Ze staan te popelen om in actie te komen'', zei de Amerikaanse luitenant-kolonel Christopher Hickey, een van de commandanten ter plaatse, vlak voor het slotoffensief zou beginnen tegen The Washington Post. Maar hij ontkende dat hun trek in actie tot excessieve agressie zou leiden.

Op die manier zijn nu na Operatie Rivier Blitz, Operatie Matador, Operatie Nieuwe Markt, Operatie Voorwaarts Veteranen, Operatie Rawah, Operatie Snelle Klap en vele andere offensieven in het sunnitische woongebied verscheidene steden in handen van rebellen.

En zelfs in Falluja is de opstand niet voorbij. Na Operatie Ochtendstond werd de stad, waarvan het overgrote deel van de 250.000 inwoners vóór het offensief was gevlucht, huis na huis uitgekamd. Maar temidden van spanningen tussen shi'itische veiligheidsdiensten en de sunnitische inwoners neemt het geweld weer toe. Gisteren nog werden in het centrum van de stad volgens de Arabische televisiezender Al-Jazira drie politiemannen gedood.

    • Carolien Roelants