Vervelende jaren zijn voorbij, zegt Zalm

Volgens minister Zalm is in Nederland het ergste economische leed geleden. De lonen zijn afgeknepen en de lasten verhoogd. ,,Maar nu zijn we er van af.''

Als de staart van een hond gecoupeerd moet worden, kun je dat beter in één keer doen dan met veel kleine knipjes. Minister Zalm (Financiën, VVD) schrok even van zijn bloederige vergelijking, maar zijn boodschap was duidelijk. Het kabinet Balkenende-II heeft de afgelopen twee jaar hard ingegrepen, maar nu is het ergste leed geleden.

,,Het zijn vervelende jaren geweest voor iedereen'', erkende Zalm vanmorgen bij de presentatie van het jaarboek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), De Nederlandse economie in 2004. Volgens Zalm plukt Nederland de voordelen van de harde ingrepen in 2004 en 2005 toen de lonen afgeknepen werden en de lasten verhoogd. ,,Maar nu zijn we er van af. Dat heeft voordelen voor 2006,'' zei hij. Volgend jaar gaan de lasten omlaag, komen er geen nieuwe bezuinigingen en raakt het begrotingsbeleid in rustig vaarwater. Wel voorziet Zalm nog ,,veel klachten'' over de inkomenseffecten van het nieuwe zorgstelsel, maar hij verwacht over een brede linie inkomensverbeteringen, aantrekkende consumentenbestedingen en meer economische groei in 2006.

Daarmee zou de negatieve spiraal van de afgelopen jaren gebroken worden. Want uit het CBS-rapport blijkt dat de Nederlandse economie na de stagnatie van 2002 en 2003 en een matig herstel in 2004 in de eerste helft van 2005 weer is teruggevallen. Ook over het volgend jaar is het CBS uitgesproken voorzichtig, zei onderzoeksdirecteur Bruinooge in een toelichting. Het Centraal Planbureau heeft voor 2006 een groei van 2,5 procent voorspeld.

In 2004 was sprake van een krimp van de werkgelegenheid met 1,6 procent, de sterkste daling in de afgelopen 20 jaar. Door de daling van de werkgelegenheid en de minimale economische groei steeg in 2004 wel de arbeidsproductiviteit, in de marktsector zelfs met 4,3 procent. Dat was de grootste groei van de arbeidsproductiviteit sinds 1983.

Ondanks de afzwakkende groei in de eerste helft van het jaar voorziet het CBS dit jaar tekenen van verbetering van de werkgelegenheid. Het aantal werklozen stabiliseert zich net onder 500.000 mensen. Er is een toename van het aantal vacatures en van het aantal uren dat via uitzendbureaus wordt gewerkt. Opmerkelijk is dat de arbeidsparticipatie van oudere werknemers onverminderd toeneemt. Het kabinetsbeleid om ouderen langer te laten werken door de prikkels tot vervroegde uittreding te verminderen, lijkt effect te hebben.

Het afgelopen jaar daalde het beschikbare inkomen van huishoudens voor het derde achtereenvolgende jaar en ook de eerste helft van dit jaar is sprake van krimp. Dit heeft te maken met de loonmatiging die eind 2003 is ingezet, waardoor de CAO-lonen vorig jaar nauwelijks en de eerste helft van dit jaar helemaal niet stegen. Daarnaast hebben de lastenverzwaring door het kabinet en de stijging van de pensioenpremies de besteedbare inkomens gedrukt. De inkomensverbetering uit 2001, die voortvloeide uit de invoering van het nieuwe belastingstelsel, is inmiddels volledig teniet gedaan. De gemiddelde inkomenspositie van huishoudens is terug op het niveau van 2000.

Het consumentenvertrouwen is al vier jaar laag. Huishoudens zijn overwegend pessimistisch gestemd over de financiële toekomst en dat pessimisme zet zich nog steeds voort. Onder invloed van het dalende beschikbare inkomen zijn de consumptieve uitgaven vorig jaar stabiel gebleven en de eerste helft van dit jaar licht gedaald. Hoewel burgers een beroep op hun besparingen hebben gedaan om hun uitgaven te kunnen financieren loopt met name de aanschaf van duurzame consumptiegoederen zoals auto's sterk terug.

    • Roel Janssen