`RDM betaalde smeergeld in Chili'

Het bedrijf RDM van zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen heeft in 1998 in totaal 1,6 miljoen dollar gestort op Amerikaanse bankrekeningen die toebehoren aan de zakelijk adviseur van de voormalige Chileense oud-dictator Pinochet.

Het geld is volgens de Chileense justitie mogelijk smeergeld dat werd betaald naar aanleiding van de verkoop van 202 Leopard tanks van het Nederlandse leger aan Chili voor een bedrag van 80 miljoen dollar.

Het betalen van smeergeld door de RDM is aan het licht gekomen in een van de justitiële onderzoeken die in Chili lopen tegen oud dictator Pinochet. Onderzoeksrechter Sergio Munoz bekijkt de herkomst van de ongeveer 27 miljoen dollar die Pinochet heeft ondergebracht op buitenlandse bankrekeningen.

Volgens onthullingen in de Chileense krant La Tercera - die citeert uit een onderzoeksdossier van het Chileense ministerie van defensie - heeft een vertegenwoordiger van RDM in juli 1995 voor het eerst een gesprek gehad met de Chileense generaal en plaatsvervangend bevelhebber van het leger Guillermo Garín. Het aanbod was om Leopard IV tanks te verkopen. Die waren in zeer goede staat maar werden door Nederland afgedankt in het kader van ontwapeningsafspraken. Chili had juist een project om het leger te moderniseren.

De tanks zouden worden voorzien van moderne infra roodapparatuur en munitie en Nederland bood bovendien aan de Chileense soldaten in Nederland te trainen. Volgens La Tercera werden de onderhandelingen van Nederlandse zijde gevoerd door twee defensiemedewerkers. De krant noemt `kolonel Gilo J. Edens' en `kolonel Van Dullemon' die zich zouden bemoeien met de verkoop.

Probleem blijkt in juli 1996, zo rapporteert Van Dullemon in een geheime telex, dat de Duitsers het niet goed vinden dat de tanks die zij gemaakt hebben door Nederland aan Chili worden verkocht. Pinochet is dan inmiddels weliswaar geen president meer maar wel bevelhebber van het leger.

In 1998 als Pinochet zijn functie neerlegt, wordt op zijn aandringen alsnog de koop gesloten via de RDM. Voor 80 miljoen dollar worden 202 tanks gekocht door de Chilenen. Op dat moment zijn er betalingen gedaan door de RDM die volgens de onderzoekers zeer wel smeergeld kunnen zijn geweest. In mei 1998 boekt de RDM via een rekening bij de ING op Curacao 750.000 dollar over aan de bank Cutts International in Miami ten name van Cornwall Overseas. Een maatschappij van de zakelijk adviseur van Pinochet, Oscar Aitken. Een maand later wordt nog eens in totaal 850.000 dollar overgeboekt via een RDM bedrijf op de Antillen.

Joep van den Nieuwenhuyzen, die in Duitsland verblijft, zegt in een reactie de beschuldiging ,,echt onzin'' te vinden. ,,Het was een volstrekt normale commissiebetaling aan iemand die buitengewoon goed werk (marketing en juridische bijstand) gedurende drie jaar voor ons heeft verricht. Oscar Aitken heeft keurig een factuur namens zijn bedrijf Cornwall gestuurd en die hebben we netjes betaald – in drie tranches. Het totale bedrag zal tussen de 1,5 em 1,6 miljoen dollar hebben gelegen. Dat was nog relatief laag voor wat Aitken allemaal voor ons deed.''

Van smeergeld was geen sprake, aldus Van den Nieuwenhuyzen. ,,We hebben de factuur en de betalingen keurig in de boeken zitten. De onderzoeksrechter in Chili heeft daar niet om gevraagd. Ik zou niet weten wat er aan de hand is. Ik kan ook niet weten wat er met ons geld na onze betaling is gebeurd.''

Van den Nieuwenhuyzen zegt al in de jaren tachtig persoonlijk contact te hebben gehad met Pinochet om over de order te onderhandelen. ,,Wij zaten in een lastige positie.'' De Nederlandse overheid had volgens hem een exportvergunning verleend voor het leveren van die Leopard tanks. RDM had de tanks van Defensie overgenomen, en zelf opgeknapt ten behoeve van verkoop. ,,Nederland stelde echter als voorwaarde dat we pas mochten beginnen met leveren als Pinochet was teruggetreden als president. Dat leveren begon dus in het voorjaar van 1990 toen Pinochet was teruggetreden.''

Pinochet werd in 1973 president na een bloedige staatssgreep en trad af in 1990, na verkiezingen. Vervolgens was hij bevelhebber van de strijdkrachten tot maart 1998.

Nederland is volgens een ingewijde diplomaat de belangrijkste buitenlandse wapenleverancier van Chili. Vorig jaar zijn er vier fregatten geleverd aan de Chileense marine.

Juist om te voorkomen dat er smeergeld kan worden betaald is er volgens een betrokkene – ook op verzoek van Chili – bij de fregatten voor gekozen om geen bedrijf in te schakelen voor de verkoop.