Hybride corporaties

De Europese Commissaris Kroes (Mededinging) maakt het haar tegenstanders erg gemakkelijk door een advies waarom was gevraagd door minister Dekker van Volkshuisvesting (VVD) geheim te houden. In een vertrouwelijke brief beveelt zij een grote omwenteling aan in de gesubsidieerde volkshuisvesting. Zo lijkt wel of over belangrijke nationale kwesties van inkomensverdeling en volkshuisvesting door een geheim directoraat in Brussel wordt beslist. Er is veel kritiek mogelijk op Nederlandse woningcorporaties die gaan over de gesubsidieerde huurwoningbouw. Sinds deze uit de verzuiling stammende organisaties tien jaar geleden door de Nederlandse overheid met een grote bruidsschat aan woningen zijn losgelaten, zwalken ze ongestuurd over de huisvestingsmarkt, terwijl ze in tegenstelling tot commerciële woningbouwers recht hebben gehouden op belastingvoordelen en kortingen.

De huurmarkt zit muurvast, omdat de corporaties te weinig nieuwe woningen hebben gebouwd. Een groot deel van de 2,4 miljoen woningen is niet voor de laagste inkomens bestemd. De corporaties bouwen zelfs woningen voor de vrije sector om daar hun sociale activiteiten mee te subsidiëren. De financiënzijn weinig doorzichtig. En daarmee wordt het commerciële partijen onmogelijk gemaakt om mee te dingen. Negentig procent van de huurmarkt is in handen van woningbouwcorporaties en dat kan de oorzaak zijn van de stagnatie in de huisvesting.

Het advies van Kroes heeft woedende reacties opgeleverd van een meerderheid van de Kamerfracties en van de woningbouwcorporaties zelf. De bemoeizucht van de Europese Commissie zou te groot zijn. Toch gaat het niet om een gril van de Commissie maar om de uitleg van Europese regels. Een commerciële instelling zou de woningcorporaties misschien met succes voor het Europese Hof kunnen dagen, zodat het beleid dan alsnog moet worden omgegooid.

Nationale verontwaardiging is een zwak verweermiddel. Het is dus zaak voor de woningcorporaties om de eigen status binnen het Europese recht grondig door juristen te laten bestuderen. De corporaties zijn te weinig doorzichtig.

Woningcorporaties hebben een belangrijke functie gehad. Nederlanders met weinig geld zijn vergeleken met andere Europese landen goed gehuisvest. Ook mensen met wat hogere inkomens betalen dankzij woningcorporaties bescheiden huren. Dat wil niet zeggen dat alleen corporaties op deze manier voor huisvesting kunnen zorgen. Wijken in veel grote steden hebben last van gettoachtige omstandigheden door eenzijdige woningbouw. Niet alleen woningcorporaties kunnen wijken sociaal meer gemengd maken, ook gemeentebesturen zijn daar verantwoordelijk voor. De vraag is of de woningmarkt zonder indirecte huursubsidies voor de middenklasse en zonder hypotheekrenteaftrek niet beter af is. Dat de Nederlandse huisvestingsmethode uniek is, wil nog niet zeggen dat er geen verbetering mogelijk is. Commissaris Kroes moet haar advies snel openbaren om de dampen rond de hybride woningorganisaties te verdrijven.