Gaudeamus Prijs gaat naar Bianchi

De Italiaan Oscar Bianchi (1975) heeft gisteren in Amsterdam de Gaudeamus Prijs 2005 gewonnen. Hij ontving de prijs, 4.550 euro en een compositieopdracht, voor zijn compositie Primordia Rerum (2003). Het werk, op basis van teksten van Lucretius, werd dinsdag uitgevoerd door het Nieuw Ensemble onder leiding van Lucas Vis.

Eervolle vermeldingen waren er voor de Japanner Dai Fujikura, wiens Fifth Station (2004) zich muzikaal én ruimtelijk rond een kerntoon beweegt, en de Italiaan Andrea Agostini. Zijn Funus (2005), een elektronische compositie, is een dreigende constructie van industriële klanken. Ook deze composities klonken al tijdens de eerste dagen van het festival.

Ook de afgelopen dagen viel er echter nog genoeg interessants te horen op het festival. Opvallend veel composities hadden, net als dat van Fujikura, een nadrukkelijk tooncentrum. Van een terugkeer naar tonaliteit is meestal geen sprake, maar wel van het gebruik van de spanningsmogelijkheden die een hiërarchische verdeling van het notenmateriaal biedt.

Exemplarisch was Two Reflections on Milton (2002) van de Engelsman Phillip Neil Martin. Dit werk voor solopiano verwijdt zich systematisch onder de hoge, steeds herhaalde begintoon. In Cascades (2004), een concert voor viool en ensemble van de Bulgaar Adrian Pavlov (vorig jaar eervol vermeld), begint de soloviool boven een pedaaltoon die de andere noten in perspectief plaatst.

Een merkwaardig voorbeeld van Japanse over-the-top-humor was Let's Tri! van Motaharu Kawashima. Drie trio's doordringen elkaar hier langzaam in een steeds conflictueuzer klankbeeld. Kawashima dirigeerde zelf en maakte daarvan een karate-act die hij tot in het absurde doorvoerde. Hoogtepunt was dat hij zich voor dood op de grond liet vallen.

Ook Japans, maar op een verfijndere manier, was jurylid Isao Matsushita, die vrijdag een neo-impressionistisch zen-ritueel presenteerde. Zaterdag liet hij in de Beurs van Berlage een overdonderend energiek concert voor wadaiko, een reusachtige Japanse trom, en orkest horen. De wadaiko kan enorm beuken, maar Matsushita liet in pianissimo ook indrukwekkende timbrenuances horen.

Een opvallend optreden had het Nederlands Vocaal Laboratorium, met onder meer Folded (2005) van Chen Wagner, een werk waarin de zangers zichzelf op alle mogelijke manieren de mond snoeren, en Opalescent Horizons (2005) van Katarzina Glowicka, een kwetsbaar spel van zoemende dissonanten. De fictieve prijs voor vondst van het jaar zou zeker gegaan zijn naar de Duitser Sven Ingo Koch, die in Die Überwindung des großen Klaffen (2004) een beroep deed op de onvermoed muzikale kwaliteiten van knetterkauwgom.

Concert: Internationale Gaudeamus Muziekweek. Diverse Ensembles. Gehoord: 7 t/m 11/9 Muziekgebouw aan 't IJ en Beurs van Berlage, Amsterdam. Radio 4: 14/9 20.02 uur VPRO (selectie).

    • Jochem Valkenburg