`Er is niets positiefs aan de gangcultuur'

Hij is een van de belangrijkste pioniers van gangsta rap. Maar zelf heeft rapper/producer DJ Quik uit Los Angeles zijn buik vol van het gewelddadige imago waar mensen zijn woonplaats en zijn cultuur mee associëren. Deze week verschijnt zijn nieuwe album Trauma.

Begin dit jaar was DJ Quik heel even in Nederland en het is bijna niemand opgevallen. De op Dr. Dre na belangrijkste hiphopproducer van de Amerikaanse Westkust had als dj tijdens de Europese concerten van debutant The Game een wel heel bescheiden schnabbel aanvaard. Gedwee zette hij achter op het podium in de Heineken Music Hall de instrumentale versies op, waar zijn veel jongere stadsgenoot overheen rapte. Die noemde die avond slechts terloops zijn naam. ,,Mag ik wat applaus voor mijn dj, Quik?''

Eerder die middag was The Game bij een interview enthousiaster geweest. Hij was met wilde armgebaren uit de luie pose in zijn hotelbank opgestaan: ,,Ik kan het gewoon niet geloven, DJ Quik is míjn dj.'' Het is een begrijpelijk ongeloof. De 25-jarige The Game groeide op in de bakermat van gangsta rap, de wijk Compton in Los Angeles, waar Dr. Dre en DJ Quik grote muzikale helden zijn. Inmiddels is de eerste The Game's mentor en platenbaas en zet de tweede voor hem tijdens deze tour de juiste plaatjes op.

Maar waar The Game en beschermheer Dr. Dre nog lang niet zijn uitgekeken op het genre gangsta rap, heeft de 35-jarige DJ Quik (David Blake) het helemaal gehad met het negatieve imago van zijn muziek en zijn woonplaats, zo vertelde de producer van spraakmakende nummers als Sweet Black Pussy in het Americain Hotel in Amsterdam. ,,Ik heb altijd de goede kant van Compton willen laten zien. Iedereen kent de slechte kant, het verhaal over de gangs. NWA, Dr. Dre's populaire gangsta rap-groep, heeft teveel nadruk gelegd op die negatieve kant. NWA maakte de beste muziek ter wereld, iedereen in die groep had talent. Maar ik ben geïnteresseerd in kunst en in muziek, niet in het ophemelen van negativiteit.''

Het is een opmerkelijke uitspraak van een gangsta rap-pionier die zich altijd nadrukkelijk heeft laten voorstaan op zijn connecties met het bendeleven. DJ Quik kleedde zich in het rode uniform van de Bloods-gang in Los Angeles en wisselde openlijk dreigementen uit met rapper MC Eiht, die lid was van een Crips-set waarmee zijn buurt in een langdurige vete verwikkeld was. Een `set' is een compacte groepering binnen een gang. Zelfs de spelling van zijn naam is een directe verwijzing naar zijn gang-achtergrond: DJ Quik schrijft `quick' zonder `c', omdat die letter verwijst naar de Crips, de in het blauw gestoken aartsvijanden van de Bloods.

DJ Quik maakte als matige rapper met een hoge stem en een voorliefde voor straatbravoure, seks en funkmuziek, begin jaren negentig naam in de slipstream van het legendarische NWA (Niggers With Attitude). Hij was een van de weinige artiesten uit Compton die wat aan het genre had toe te voegen. Wat DJ Quik als rapper miste, maakte hij meer dan goed als producer. Hij kopieerde niet zoals vele anderen letterlijk de razend populaire G-Funk van Dr. Dre (de `G' staat voor `ghetto' of `gangsta') maar ontwikkelde een rijkere en meer muzikale variant. Zijn kleurrijke, sterk op jaren-zeventig-funk geïnspireerde hiphop, leverde hem productieopdrachten op van prominente artiesten als Snoop Dogg, Janet Jackson, Jermaine Dupri en Jay-Z.

Ondanks al zijn succes heeft DJ Quik nu pas het gevoel dat zijn oogkleppen zijn afgevallen, zo vertelde hij in Amsterdam. ,,Dit is een prachtige stad en ik heb er veel te lang over gedaan om hier te komen. Ik heb al die tijd alleen maar op Compton gefocust en was zo stompzinnig om ook de mentaliteit van daar niet te doorbreken. Ik ben verbaasd hier mensen tegen te komen die mijn shit kennen; ik heb zoveel tijd verspild in Compton.

,,Compton is een prachtige stad. Fris en met geschiedenis, net als Amsterdam. Maar op dit moment is het oorlog tussen zwarten en Mexicanen, heel heftig. Ik heb als dj altijd in alle buurten van Compton kunnen optreden en mijn kunst gedeeld met iedereen, maar sinds de oorlog tussen zwarten en Mexicanen spreek ik de taal van Compton niet meer. Er zal altijd gang-geweld zijn, dat was er voor mij en na mij, maar ik wil alleen nog de taal van muziek spreken.''

De herboren DJ Quik zegt dat hij het opmerkelijk vindt dat de gang-cultuur van Los Angeles wereldwijd zo populair is. ,,Wij die daar zijn opgegroeid, vinden het juist prachtig om te zien hoe vriendelijk de rest van de wereld is. Voor ons is onze eigen wereld juist klein en bekrompen. Er is niets positiefs aan gang-cultuur. Toen ik klein was en geen geld had, zorgde de gang voor eten en kleren. Maar ik realiseerde me niet hoeveel het toetreden tot een gang me uiteindelijk zou kosten. Geen mens kan zich die eindeloze cirkel van geweld veroorloven. Je kunt elk moment je leven verliezen.''

Met nieuwe inzichten, een nieuw platenlabel en een nieuw album wil DJ Quik een nieuwe naam opbouwen, en zijn oude leven ver achter zich laten. Als antwoord op de laatste vraag, of hij nog een boodschap heeft voor jongeren die hier in Nederland in gangs leven, schrijft hij met een dikke zwarte stift op één van de promotiefoto's van zijn nieuwe label: ,,Stop being violent, stupid.''

Het album `Trauma' (Mad Science/Interscope) van DJ Quik verschijnt deze week.

    • Saul van Stapele