`Bruxelles' wreed en teder

De baby in wit hansopje kan nog niet kruipen. Het kindje zit in de immense lege, witmarmeren ruimte van het decor van BR.#04 Bruxelles/ Brussel van de Italiaanse regisseur Romeo Castellucci. Er gaat een golf van vertedering door de grote zaal van de Rotterdamse Schouwburg. Het kleine kind speelt met het hoesje van een mobiele telefoon.

Castellucci (1960) is een omstreden theatermaker die eerder in Nederland te zien was met de producties als Giullio Cesare en Genesi, from te Museum of Sleep. Zijn theater is performance, gruwelkabinet, grandguignol ineen, soms poëtisch en ongrijpbaar, ook hard en schokkend met melodramatische effecten.

Castellucci werkt aan een reeks van elf episodes waaraan hij de naam van Europese steden geeft, zoals Rome, Londen. In Rotterdam was afgelopen weekeinde BR.#04 Bruxelles/ Brussel te zien. Na de scène met de baby schuift een wit gordijn dicht. Er komt een zeer oude man het podium op met grijze baard en een bikini aan. Hij hult zich in gewaden die hem transformeren tot een wijze profeet, vervolgens trekt hij daarover een politie-uniform aan. Een andere agent voert hem af en nieuwe agenten komen op. Eén kleedt zich uit en hij wordt door een collega – die dat natuurlijk niet meer is – met keiharde slagen van een rubberen wapenstok in elkaar geslagen.

Bij elke slag klinkt er oorverdovende muziek, waarin met goede wil de klanken van het Dies irae zijn te beluisteren. Het is shockerend, je wilt de ogen dichtdoen en toch redt de stilering van Castellucci deze scène. Het bloed is kunstbloed, uiteraard. De vraag is gewettigd of de ontluisterende, wrede kracht noodzakelijk is om emoties bij de toeschouwers op te roepen.

Natuurlijk gaat het over de anonimiteit van de demonstrant of gevangene tegenover een folteraar die onschendbaar is in zijn tenue. Daarna bevolken bizarre figuren het toneel die de man, inmiddels weggeborgen in een zwarte plastic zak, bewenen.

Natuurlijk gaat het theater van Castellucci over zwaarwichtige thema's. Toch zijn er voldoende kanttekeningen te plaatsen. Met schokkende beelden een heftige reactie oproepen is ook voorspelbaar. En ik vraag me, toch verontrust, af hoe het verder gaat met de baby. Castellucci heeft een boodschap. Die brengt hij met onontkoombare beelden. Wreedheid tussen de mensen is de kern van deze reeks tragedies. Degenen die taalgevoelig zijn, die van theater verwachten dat de emoties met woorden moeten komen, krijgen geen houvast. Echt geroerd heeft BR.#04 mij niet, wel raak ik geïntrigeerd door de strenge visuele vormentaal. Het is theater van de nachtmerrie, van de gruwelijke droom.

Voorstelling: BR.#04 Bruxelles/ Brussel van Romeo Castellucci door Sociètas Raffaello Sanzio (Italië). Gezien: 11/9 Rotterdamse Schouwburg. T/m 24/9. Inl.: www.deinternationalekeuze.nl, 010-4118110;