`Wij zijn er niet aan gewend geld te hebben'

De Zweedse telecomprijsvechter Tele2 is sinds 1993 de luis in de pels van de voormalige telecommonopolisten in Europa. Het bedrijf wil nu breedbandbedrijf Versatel overnemen om nog harder te kunnen concurreren met KPN. Topman Lars-Johan Jarnheimer over Versatel, fat cats en de opkomst van nieuwe technologieën als voip en skype.

Het gebouw aan de Skeppsbron in het centrum van Stockholm lijkt te chic voor Tele2. Houten vloeren met tapijten erop, marmeren trappen en een prachtig uitzicht over een van de vele wateren van de stad. Is dit het hoofdkantoor van de telecomprijsvechter die zich in heel Europa in de meest sjofele panden vestigt, om de goedkoopste te kunnen zijn?

Bij nader inzien blijkt het Zweedse bedrijf slechts over een van de verdiepingen in het pand te beschikken en werken er maar vijf mensen. Topman Lars-Johan Jarnheimer (45) legt uit dat ze de etage te danken hebben aan hun grootaandeelhouder. ,,Wij hebben nooit zulke fancy kantoren.'' De rest van de 700 medewerkers van de Zweedse vestiging zit in een oude Philips-fabriek op een industrieterrein aan de rand van Stockholm.

Jarnheimer, die eerder bij de winkelketens Ikea en H&M werkte, houdt niet van duur. Hij is drie dagen per week op reis, maar vliegt nooit businessclass. Soms draagt hij pakken van H&M, vertelt hij. En in het voorjaar verbleef hij in een Russisch hotel, waar het 's avonds behoorlijk koud werd. ,,Toen bleek dat er geen glas in de ramen zat. Dat ging wel iets te ver.''

Tele2 is sinds 1993 de luis in de pels van de oud-telecommonopolisten in Europa; sinds 1997 ook in die van KPN. In 25 Europese landen biedt het bedrijf vaste of mobiele telefonie, (breedband)internet of televisie aan tegen prijzen lager dan die van de oud-monopolisten. In Nederland koopt het tot nu toe capaciteit in op de netwerken van voornamelijk KPN en Telfort en verkoopt het vaste telefoontikken, mobiele telefonie en sinds kort adsl goedkoop door aan de consument.

Nu wil Tele2 in Nederland een eigen netwerk. Eergisteren kreeg het bedrijf van de Europese Commissie toestemming voor de overname van het Nederlandse bedrijf Versatel, dat een eigen netwerk beheert waarmee het adsl aanbiedt en ook andere diensten zoals bellen via internet. Komende week is Tele2 van plan zijn formele bod op het bedrijf uit te brengen. Tele2 heeft 1,3 miljard euro voor Versatel over, en verkoopt de Duitse activiteiten van het bedrijf dan direct door aan investeringsmaatschappij Apax.

Moet KPN zich zorgen maken?

,,Ik ben altijd bang voor mijn concurrenten. Ik hoop dat ze denken dat we niet agressief in de markt zullen zijn. Wat we willen, is meer diensten verkopen aan onze klanten. We hebben een gigantisch klantenbestand, en we hebben mogelijkheden om extra services aan te bieden. Nu bieden we al adsl aan, maar als je een netwerk hebt, kun je agressiever zijn. Als je zoveel geld uitgeeft aan een bedrijf, moet je natuurlijk een redelijk bedrag uitgeven aan marketing, want we moeten dat netwerk vol krijgen.''

Versatel heeft behalve een breedbandnetwerk ook de rechten op het Nederlandse voetbal. Zit u daar wel op te wachten?

,,Ik denk dat Tele2 inmiddels zo'n omvang heeft dat het mogelijk moet zijn om een vorm van onderzoek en ontwikkeling te hebben binnen de groep. Als Versatel een goede en efficiënte manier heeft om voetbal bij de klanten te brengen, zou het onbeleefd zijn ze niet de kans te geven dat te ontwikkelen. Het enige waar je het over eens moet zijn, is: als zij bijvoorbeeld zeggen, we willen 20.000 klanten hebben in drie maanden, en na twaalf maanden hebben ze er maar 1.000, dan moeten we ermee stoppen.''

De Duitse krant Die Welt schreef al in december vorig jaar dat Tele2 Versatel wilde overnemen. Heeft u er zo lang over na moeten denken?

,,We hebben altijd gezien dat Versatel een interessant bedrijf was. Het enige probleem was Duitsland. De prijs die wij fair vonden was niet gerechtvaardigd met de Duitse activiteiten erbij, want daar zouden we niet zoveel synergie kunnen behalen. Toen we de oplossing vonden dat Apax die zou willen overnemen, begon de deal ergens op te slaan.''

Werd u dan niet zenuwachtig toen Versatel in mei naar buiten bracht dat het met Belgacom praatte over een overname?

,,Nee, we hebben altijd verschillende mogelijkheden in elke markt. We konden een bedrijf kopen, we konden zelf een netwerk uitrollen, maar dat duurt weer lang. En we hebben natuurlijk een contract met KPN om capaciteit te huren. Normaal gesproken doen we het zo: we beginnen met het creëren van een gigantisch klantenbestand en vervolgens verplaatsen we die klanten naar een eigen netwerk. Als er dan een bedrijf beschikbaar is en het klopt financieel gezien, dan kunnen we een bedrijf kopen.

,,In Spanje en Oostenrijk hebben we dat net gedaan. Maar in Italië zouden we dat bijvoorbeeld nooit doen. Want het alternatief dat we daar hebben, capaciteit huren via Telecom Italia, is al behoorlijk competitief.''

Bent u ook van plan een mobiel netwerk in Nederland te kopen?

,,Dat hebben we geprobeerd. Drie of vier jaar geleden wilden we Telfort kopen. We zouden het samen doen met een paar andere jongens, net als nu met Apax. Maar wij waren onschuldige Scandinaviërs, en twee dagen voor we het bod zouden doen, trokken zij zich terug. Ze hadden een andere mogelijkheid voorbij zien komen.''

Er is een groep aandeelhouders van Versatel, verenigd onder de naam TeleNee, die uw bod te laag vindt.

,,Ja, daar ga ik niet specifiek op in. Maar we hebben zo vaak in dit soort processen gezeten en het is niet ongebruikelijk dat dit gebeurt. Het hoort bij het spel.''

Maar het wordt wel serieuzer nu blijkt dat hedge fund Centaurus 5 procent in Versatel heeft opgebouwd. Zij speculeren erop dat u het bod verhoogt.

,,Met dit soort dingen moet je altijd rekening houden. Het belangrijkste doel van dat soort partijen is om zoveel mogelijk geld te verdienen. Sommigen nemen daarbij een gok, maar we zullen zien.''

Wat gaat u doen als de overname mislukt?

,,We zijn actief op 25 markten en we wegen altijd af hoeveel geld we in iedere markt steken. Nu is Nederland met deze overname een prachtkans, maar als dat niet lukt, denk ik dat we het geld in een ander land stoppen. Uit mijn hoofd zou ik geen andere overnamekandidaat in Nederland weten.''

Tele2 verliest vastetelefonieklanten in Nederland, hoe komt dat?

,,Dat vertellen ze me nou nooit, als we hen verliezen. Volgens mij verliezen we in Nederland geen klanten als je ook de mobiele klanten erbij rekent. Maar als er twee landen zijn waar de markt competitiever is dan in de rest van Europa, dan zijn dat Denemarken en Nederland. De migratie van vaste telefonie naar mobiel bellen en bellen via internet is in Nederland het hoogst. Ook hadden we vrij veel klanten die via ons inbelden op internet en dat is snel aan het verdwijnen.''

Tele2 staat bekend om zijn kosteneffectiviteit. Hoe doet u dat?

,,De oud-monopolisten hebben een historie, en wij zijn begonnen vanaf nul. Wij zijn er niet aan gewend geld te hebben. En veel geld hebben is de grootste bedreiging voor een bedrijf, want dan kan het je niet schelen als je het verspilt. Maar wij zullen langzamerhand ook luier worden. En waarschijnlijk zullen we ook meer mensen moeten aannemen in centrale functies. Want kijk hoe weinig mensen hier in het hoofdkantoor zitten, ik denk niet dat er een normaal bedrijf is met een omzet van 5 miljard euro dat bestuurd wordt door zo'n klein groepje mensen.''

U schrijft in het jaarverslag dat u een hekel heeft aan fat cats. Wordt Tele2 ook langzaam een fat cat?

,,Soms denk ik van wel. We hebben alle ingrediënten: we worden steeds groter, we verdienen een hoop geld. Dat bedreigt de snelheid in je organisatie. Mijn belangrijkste doel is dit proces zo langzaam mogelijk te laten verlopen. Daarom preek ik altijd tegen mijn medewerkers dat we het moeten blijven besturen als een klein bedrijfje.''

Vorig jaar verdiende u 13,8 miljoen Zweedse kroon, dat is 1,5 miljoen euro. Is dat geen fat cat-salaris?

,,Yeah, dat is het zeker.'' Hij lacht, begint te blozen. ,,Ik voel me altijd gegeneerd over mijn salaris. Ik zit al lang in dit vak, we opereren internationaal... Maar ik kan het nooit rechtvaardigen. Het is de beslissing van de commissarissen, en ik ben er blij om.''

Toen Tele2 begon, was de enige reclameboodschap: wij zijn goedkoper dan de concurrent. Inmiddels probeert het bedrijf met humor klanten te winnen. In de nieuwste reclames vinden klanten van de concurrent een gigantische man - Big Bill - in de brievenbus. Bij de Tele2-klanten zit er een vriendelijk mannetje - Small Bill - in.

Wat vond u van die reclame toen u hem voor het eerst zag?

,,Mijn eerst gedachte was: Jezus, zetten we hier kleine mensen niet mee voor gek? Maar toen hoorde ik dat de marketingmedewerkers al contact hadden opgenomen met allerlei organisaties, dat we dwergen als helden wilden neerzetten enzo, en toen kregen we hun steun. Intern hadden we nog een ander probleem. Het reclamebureau wilde de commercial opnemen in de VS. En dat haat ik, als reclamebureaus zeggen dat ze met tien mensen naar de VS willen, en nog een paar mensen van ons erbij. Alleen om daar lekker uit eten te gaan en glamorous te doen in het vliegtuig. Dus uiteindelijk is hij opgenomen in Göteborg.''

Twee ex-medewerkers van Tele2 hebben Skype opgericht: het bedrijf met de software waarmee je gratis kunt bellen over internet.

,,Ja, die zijn goed getraind, helaas.''

Ja, want bij goedkoop bellen denk je niet meer aan Tele2 maar aan voice over internet protocol (voip), het bellen via internet.

Hij is heel even stil. ,,Ik ook. En wat ik heb geleerd van tien jaar werken in deze industrie is dat het veel tijd kost het gedrag van mensen te veranderen. Sommige analisten zeggen dat in 2007, 70 procent van het vaste bellen via internet zal gaan. Ik eet mijn hoed op als dat gebeurt. Het zal zeker tien jaar kosten. En dan heb je mijn moeder en haar vriendinnen, zij zullen nooit gaan internetbellen. En dan heb je 50 procent van de bevolking, die aan het eind van de maand geen dubbeltje over heeft. Zij kunnen nooit een triple play-pakket met voip en dergelijke betalen van 50 euro per maand. Dus het kan nog wel even duren.''

Dus voip wordt geen bedreiging voor Tele2?

,,Als we ergens om bekend staan, is dat we snel van richting kunnen veranderen als het nodig is. Als het echt zover is, zullen we goed gepositioneerd zijn. We bieden nu adsl aan in negen landen, dus ik denk dat we ook de mogelijkheid hebben om voip te ontwikkelen.''

Hoe wilt u het bedrijf achterlaten?

,,Nou, toen ik de mobiele tak runde zei ik altijd: ik ga weg als we winstgevend worden. Dat heb ik ook gedaan, maar toen ben ik na een jaar teruggekomen. En eind jaren negentig schijn ik te hebben gezegd dat ik wegga als we groter zijn dan de oud-monopolist in Zweden. Die hadden toen een omzet van 50 miljoen Zweedse kroon, wij zitten nu op 43 miljoen. Dus ik denk dat ik dat een beetje moet oprekken.''

    • Elske Schouten