Werk voor Indiase armen

India gaat werk maken van armoedebestrijding. De regering hoopt daarmee haar eigen toekomst veilig te stellen. Eerst zien, dan geloven, zeggen de armen.

Kamruddin dacht: het is regentijd; waarom zet Allah de kraan niet open? Hij glimlacht subtiel. Maar de gevolgen van de droogte zijn desastreus voor de 45-jarige Indiase boer. Geen water, geen oogst. Normaal gesproken heeft Kamruddin twee oogsten per jaar. De eerste van dit jaar laat nog altijd op zich wachten.

Dhunela, de woonplaats van Kamruddin, is een uitgemergeld dorpje van zandweggetjes, krakkemikkige stenen huisjes en 25 waterpompen voor zo'n 3.000 mensen in de Noord-Indiase deelstaat Haryana. Elektriciteit is er maximaal vier uur per dag. De plaatselijke moskee is nooit afgebouwd. Kamruddin is een meo-moslim. De meo's zijn Indiase moslims die hun geloof met hindoe-rituelen hebben verrijkt. In de regio rond Dhunela wonen ongeveer een miljoen meo-moslims, een bijna vergeten, straatarme gemeenschap.

Op het erf van Kamruddin staat een grote buffel, die zolang zij leeft garant staat voor een van de weinige zekerheden in het leven in Dhunela: een paar liter melk per dag. In een goed jaar verdient de boer minimaal zo'n 450 euro met de opbrengst van zijn land. Soms kan hij als arbeider aan het werk. ,,De laatste zes maanden heb ik niets kunnen doen, we leven van spaargeld en leningen'', zegt Kamruddin. Zijn vrouw en hij hebben zeven kinderen.

Dorpjes als Dhunela komen in principe vanaf volgende maand in aanmerking voor de twee weken geleden aangenomen National Rural Employement Guarantee Act (NREGA), een volgens economen en vakbonden historische wet die zijn gelijke niet kent in andere landen. Op basis van de nieuwe wet hebben alle Indiase huishoudens in dorpjes op het platteland recht op 100 dagen werk per jaar. De wet zal geleidelijk worden ingevoerd. Tegen het einde van dit jaar moeten 200 districten, zo'n tien miljoen huishoudens, onder het regime van de NREGA vallen. Vindt de overheid geen baan voor een huishouden, dan heeft dit recht op een uitkering die overeenkomt met een kwart van het dagloon.

In Dhunela haalt Kamruddin zijn schouders op als de wet ter sprake komt. Voor hem geldt: eerst zien, dan geloven. ,,Wij zien politici hier alleen maar langskomen als er verkiezingen zijn. Hun toezeggingen klinken altijd veelbelovend, maar we horen er vervolgens nooit meer wat van'', zegt hij.

Dhunela ligt op zo'n 20 à 30 kilometer afstand van Gurguan, een satellietstad van New Delhi en één van de symbolen van India's snelgroeiende economie. Indiërs vergelijken Gurguan graag met Singapore wegens de moderne hoogbouw, de kantoren van grote multinationals, de tientallen winkelcentra en splinternieuwe groene woonwijken met namen als Malibu Town en Park View, waar de nieuwe Indiase middenklasse zich verdringt om een plekje. Hier woont en werkt de toekomst van India. Vijftien jaar geleden, voordat India de aftrap gaf voor de liberalisering van zijn economie, bestond Gurguan nog niet.

De vorige regering, onder leiding van de hindoe-nationalistische BJP, rekende zich vorig jaar op basis van succesverhalen als dat van Gurguan nog rijk tijdens de verkiezingen. Dorpjes als Dhunela vergat zij. Met haar leus India Shining ging zij in april en mei 2004 zelfverzekerd de landelijke verkiezingen in. Onverwachts werd zij echter fors afgestraft, met het verlies van 44 van haar 182 parlementszetels. Oorzaak: de verpauperde kiezers op het platteland voelden zich helemaal geen onderdeel van India Shining en stemden massaal op de Congrespartij onder leiding van Sonia Gandhi.

Eén van de eerste beloften van de nieuw gekozen regering, die bekend staat als de United Progressive Alliance (een coalitie van de Congrespartij met negen regionale partijen), was dat zij zou zorgen voor verbetering van het lot van de boeren en landarbeiders. Mede met de introductie van de werkgarantie wil zij die belofte inlossen. Maar de Congrespartij hoopt zo ook haar eigen politieke toekomst veilig te stellen. Eenzelfde uitglijder als de BJP wil zij niet maken. In India leeft een grote meerderheid van de meer dan een miljard inwoners nog altijd op het platteland, terwijl 26 procent van de Indiase bevolking moet rondkomen van minder dan een dollar per dag.

,,Het kan zijn dat de werkgarantiewet er is gekomen als gevolg van politieke drijfveren, maar het recht op werk vind je nergens ter wereld vastgelegd in de wet en dat maakt het historisch'', zegt Sukti Dasgupta, arbeidsmarktspecialist van de International Labour Organization in New Delhi.

Veel zal echter afhangen van de uitvoering van de wet. Elk huishouden in dorpen op het platteland krijgt recht op 100 dagen werk tegen het minimum dagloon; vijf leden van hetzelfde huishouden kunnen bijvoorbeeld ook elk 20 dagen werken. De lokale, gekozen dorpsraad, de panchayat, administreert de huishoudens en houdt bij hoeveel dagen er gewerkt is. De huishoudens krijgen kaarten waarop staat hoeveel leden ertoe behoren en hun namen.

,,Het vaststellen en registreren van huishoudens is een enorme en moeilijke taak'', zegt econoom Dasgupta. De vraag is verder of de panchayat het wel aankan. Ze maakt zich ook zorgen over corruptie. In India haalt iedereen nu weer de uitspraak aan van Rajiv Gandhi, de in 1991 vermoorde premier en man van Sonia Gandhi, als er over de werkgarantie wordt gesproken: ,,Van elke rupee subsidie komt maar 15 procent terecht bij de armen voor wie zij bestemd is.'' Sukti Dasgupta: ,,De overheid heeft gezegd dat de projecten meteen worden gestopt zodra er sprake is van corruptie. Wie weet helpt dat.''

Kamruddin is minder optimistisch. Hij zegt: ,,Overheidsgeld blijft vaak aan iemands strijkstok hangen. Wie gaat straks de panchayat controleren?''