Vuur in de collegezaal

Aan slecht presterende studenten moet het onderwijs niet worden aangepast, vinden twee voorzitters van studentenorganisaties. En aan het eindeloos overdoen van tentamens moet een einde komen.

VUUR EN BEGEISTERUNG. Dat is wat staatssecretaris Mark Rutte, verantwoordelijk voor het hoger onderwijs, mist op de Nederlandse universiteiten. Steeds weer doken die twee woorden op in zijn toespraken van het afgelopen jaar. Studenten zouden te lui zijn en te weinig worden geprikkeld. Docenten zouden te saai zijn en te weinig didactisch geschoold. Het moet allemaal een tandje hoger. Het universitaire onderwijs moet zwaarder worden, veeleisender.

Klopt, zeggen de nieuwe voorzitters van de twee landelijke studentenorganisaties. Jonathan Mijs en Evelien van Roemburg traden deze zomer aan voor hun eenjarige termijn als voorzitter van respectievelijk de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) en het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO). Jonathan: ``Veel studenten beginnen niet gemotiveerd genoeg aan hun studie. Ze zouden vooraf beter moeten bedenken waar ze aan beginnen, en waarom.'' Evelien: ``Met onderzoek kunnen docenten aanzien vergaren, beroemd worden. Onderwijs is voor hen een bijzaak, en niemand kijkt of ze überhaupt les kunnen geven.''

Bij de start van het academisch jaar maken de twee studentenvoorzitters de balans op. Ze hebben alle toespraken die de afgelopen week zijn uitgesproken gelezen. Dat Rutte bij de opening in Nijmegen pleitte voor meer aandacht voor didactische vaardigheden van docenten, is hen niet ontgaan. `Rutte ziet het licht', zette ISO enigszins cynisch boven een enthousiast persbericht. Eindelijk aandacht voor de rechten van studenten, na een jaar lang praten over hun plichten, zegt Evelien.

Studenten willen graag harder werken, zeggen de voorzitters. Als het onderwijs maar goed is. De Radboud Universiteit Nijmegen kondigde deze week aan dat de alfa- en gamma-faculteiten 5,5 miljoen euro ontvangen om ervoor te zorgen dat hun studenten minimaal 35 uur per week aan hun studie besteden. De populaire studie psychologie vergt van studenten nu tussen de 20 en 25 uur per week. Het Nijmeegse geld is bedoeld om met extra docenten kleinere groepen mogelijk te maken, of tutoren aan te trekken.

Evelien: ``Een goed initiatief. Het is helemaal niet erg om meer je best te moeten doen. De beste oplossing is meer docenten. Bij de rechtenfaculteiten in Leiden en Amsterdam komen nu gelukkig ook meer docenten, daar liep de grootschaligheid helemaal uit de hand. Onze acties van het afgelopen jaar hebben geholpen.''

Jonathan: ``Met de huidige staf kun je hetzelfde bereiken. Universiteiten moeten zich ook gaan richten op de talentvolle studenten, niet alleen op de middelmaat. Als je op een buitenlandse universiteit extra vakken wilt volgen, wordt je rooster aangepast. Hier moet je je aanpassen aan bestaande roosters. Er moet veel meer maatwerk komen.''

Evelien: ``Precies, en dat kan alleen met meer docenten. Hoe ga je anders meer van studenten eisen?''

Jonathan: ``In ieder geval niet door het onderwijs aan te passen aan slecht presterende studenten. Ik hoor nu van docenten dat ze de normen moeten aanpassen om het aantal geslaagden op peil te houden. Dat is natuurlijk belachelijk. Mensen halen betere resultaten als ze harder moeten werken. Je moet veel van studenten vragen. Geef ze zware opdrachten en daarna goede feedback.''

Evelien: ``Klopt, en dat kan alleen met meer docenten.''

Tentamens moeten niet langer eindeloos opnieuw kunnen worden gemaakt, vinden Jonathan en Evelien. Eén tentamen en één herkansing, dat is voldoende. Ook schrikken ze niet terug voor verplichte aanwezigheid bij werkgroepen of hoorcolleges. Ze vrezen geen `verschoolsing' van het academische onderwijs. In het ideale geval kunnen studenten kiezen voor intensief of extensief onderwijs, respectievelijk met en zonder verplichte aanwezigheid. Jonathan: ``Je hebt nu eenmaal klassikale leerlingen en montessori-leerlingen.''

motiveren

Ook van de universitaire docenten mag wel wat meer worden gevraagd.

Evelien: ``Vastleggen van minimumeisen zou goed zijn. Zijn docenten in staat om goede toetsen af te nemen, om een groep mensen te motiveren, dat soort dingen. Docenten moeten het recht hebben op bijscholing in didactische vaardigheden.''

Jonathan: ``Bijscholing is prima, maar in het formaliseren van eisen geloof ik niet. Laat alle docenten van een vakgroep af en toe bij elkaar komen en ervaringen uitwisselen, dat werkt veel beter.''

Evelien: ``Dat is te vrijblijvend. Op middelbare scholen doen docenten aan intervisie, dat zou aan universiteiten ook moeten gebeuren. Maar door vriendjespolitiek zeggen ze elkaar toch niet echt de waarheid. Dus moet je formele eisen stellen.''

Jonathan ``Dat kan alleen bij hele concrete en meetbare eisen. Bijvoorbeeld hun Engelse spreekvaardigheid. Steeds meer onderwijs wordt in het Engels gegeven, maar het niveau van veel docenten is bedroevend. Daar vind ik een test wel een goed idee.''

Meer Begeisterung door meer eisen. Met andere oplossingen voor het vermeende gebrek aan vuur in de collegezalen zijn de studenten aanzienlijk minder gelukkig. Selectie aan de poort bijvoorbeeld, waar zelfs PvdA-voorman Wouter Bos zich deze week achter schaarde. Of het bindend studieadvies (BSA), dat in rap tempo de universiteiten verovert. Als een student aan het einde van het eerste studiejaar onvoldoende studiepunten heeft gehaald, moet hij de opleiding verlaten. De Erasmus Universiteit Rotterdam hanteert vanaf dit studiejaar een bindend studieadvies voor alle studies, kondigde bestuursvoorzitter Van Eijndhoven vorige week aan.

inzakken

Evelien: ``Een hele slechte ontwikkeling. Studenten leven naar die puntengrens toe, en zakken daarna in. Bovendien helpt het studenten helemaal niet om de juiste studie te kiezen, zoals universiteiten beweren. Als ze ergens worden weggestuurd, kunnen ze dezelfde studie doodleuk ergens anders gaan doen.''

Jonathan: ``Het probleem wordt alleen maar doorgeschoven. Het stimuleert de zesjescultuur: als je je punten maar haalt. Hoe je dat doet, met welke cijfers of welke motivatie, doet er niet toe.''

Evelien: ``De enige werkbare selectiemethode is de eigen inschatting van studenten. Dat ze vooraf een motivatiebrief moeten schrijven is prima. Laat ze maar nadenken over waarom ze een bepaalde studie willen doen. Maar zo'n brief mag geen reden zijn om ze te weren. Het gaat om zelfselectie. Mensen die niet de moeite nemen om een brief te schrijven vallen natuurlijk wel af.''

Jonathan: ``Met een psychologische barrière om aan een studie te beginnen is niets mis. Daarna moet je in het eerste jaar regelmatig kunnen praten met een studieadviseur. Goede begeleiding is de beste remedie tegen uitval.''

Evelien: ``En zit die studenten niet constant achter de broek, dat helpt ook. De overheid ziet graag dat we veertig uur studeren en daarnaast twintig uur werken. Maar dat is niet reëel. We zijn geen opperwezens.''

    • Mark Duursma