Verdomme Kees

Eerst dacht ik nog: zal ik Kees Jansma eens een dankbriefje sturen? Het Nederlands elftal was een puinhoop in Armenië en toch werd geen vloek gelost. Iedereen liep er lachend bij, alsof de jongens van Marco terugkwamen van een middagje bootjes kijken aan de Vecht. Onderwijzersgeluk. Geen onvertogen woord, geen kwade blikken, geen schuine insinuaties. Het Nederlands elftal: een gedrilde kleuterklas.

Zo is het al maanden. Eigenlijk van bij het aantreden van Kees Jansma als communicatiedeskundige van de KNVB en van Van Basten. Kees voert een strakke regie over de oubliëtte van humeurigheden en chagrijn. Hij heeft zijn manschappen geboetseerd naar eigen beeld en gelijkenis: altijd lachen. Il faut le faire. Een gesticht kan in verruïnerende roddels niet kwaadaardiger zijn dan het Nederlands elftal. Toch, sinds Kees Jansma de lijnen van normen en waarden uitzet, is daar niets van te merken. Iedereen, van materiaalman tot sterspeler, werkt in heilige eenstemmigheid naar dat ene doel toe: het WK. Geruisloos, in ieder geval zonder fluim en rochel naar de medemens. Oranje, opeens als het relvrije universum. Niet Van Basten, Jansma komt het leiderschap van dit gezelschap toe. Zoals hij toch ook Van Persie weer voorgeprogrammeerd had in zijn eerste open nou, ja confrontatie met de pers presidentieel! Chirac zal het hem niet nadoen.

De gouden greep Kees Jansma.

Vroeger, toen hij zich nog prediker waande in een woestenij van ongeletterden, wou Kees weleens Van Kooten en De Bie naspelen. Zij het altijd binnen de krijtlijnen van humor waar de slager en de bakker zich in spiegelbeeld terug in konden vinden. Lang voor Pim Fortuyn wist Jansma: voetbal is gansch het volk. Maar een mens wordt ouder, ook Kees Jansma. Er komt weer een kind, en nog een, en dan is televisie niet meer het laatste teken van leven. Kees ging meer binnenwaarts leven. Daar plukt de KNVB nu de vruchten van.

Tot woensdagavond.

Was Jansma wel in het Philips-stadion? Of was hij opgehouden op de A2? Waren de weeën van mevrouw Jansma onverhoeds losgebarsten? Kees was niet aanwezig in Eindhoven en als hij het wel was dan was hij van de wereld af, door de kater Katrina. Want zo is deze roomse communicatiedeskundige ook: de ramp ben je altijd zelf. Achter zijn guerrilla van lachstuipen onderhoudt Jansma een humanitaire noblesse, die je bij Jan Peter Balkenende niet moet zoeken. Kees: grote bek, klein hartje. Op het nachtkastje van overspel ligt een paternoster.

Hoe ook, het Nederlands elftal was in Eindhoven onbeschaafder dan alle kampers van Leers. Onderklasse, onderbuik, rioolzeden, ellende, Marco van Basten voorop.In Eindhoven zagen we weer hoe dun een vliesje beschaving kan zijn.

Het Nederlands elftal, wat was het een barbarij. Dronken saletjonkers die van een omgekeerde wolk kwamen. Miserabele onbenullen met een pooiersmentalieit. `Raak gedverdemme niet aan mijn meisje' dat machismo. Van der Sar, Cocu, Van Nistelrooy, het leek wel of ze gedopeerd waren. Wellicht door de vernedering in Armenië.

Voor het eerst hebben we Marco van Basten gezien als een proleet. Wat zeg ik, als een zwakzinnige. Gebaren, misprijzen, woede, o wat had-ie er een flair voor. Het leek hem aangeboren. Dat heeft Kees Jansma nooit geweten.

Hoe hautain kun je zijn? Ruud van Nistelrooy ging na een doelpunt een geitenhouder uit Andorra jennen. Daar leent dus de spits van Manchester United zich voor. Wat dacht u van Cocu die zo graag het jukbeen van een timmerman uit de Pyreneeën wou verbrijzelen? Ik weet wel, Andorra is China niet, maar Philips zou kunnen vermoeden dat Eindhoven ook Manhatten niet is. Blijf dus dorp waar het hoort. Of speel tenminste het dorp. Een alerte Kees Jansma had Oranje deze inferieure souplesse kunnen leren.

Het Nederlands elftal gaat doodziek naar het WK. En in zijn kielzog een legioen perverse carnavalsgekken met beschilderde hoofden. Het beeld van Nederland voor de komende maanden? Een personeelsvereniging die zwalkend en kotsend vermeende triomfen viert. Uiteraard op voorhand. Het losgeslagen Nederland van aangeklede kermisbazen ligt, vreemd genoeg, in Van Basten bestorven. De bondscoach houdt al eeuwen de schijn op van een Europese beschaving, maar zo zit hij toch niet in elkaar. Jansma weet dat, maar hij zal het niet zeggen.

    • Hugo Camps