Schröder loopt in; beoogde coalitie Merkel onzeker

Eén week voor de verkiezingen loopt kanselier Gerhard Schröder (SPD) in op Angela Merkel (CDU), die in de peilingen al wekenlang op kop ligt. Drie opeenvolgende onderzoeken hebben deze week aangetoond dat de SPD 2 à 3 procentpunten heeft gewonnen, terwijl de CDU/CSU terrein moest prijsgeven.

De winst van de SPD is zó groot dat de door Merkel beoogde centrumrechtse coalitie in gevaar komt. De partij van Merkel leidt nog wel altijd ruim in de peilingen. De Duitse Bondsdagverkiezingen vinden volgende week zondag plaats.

De SPD kreeg een impuls na het tv-duel tussen Schröder en Merkel afgelopen zondag. Veel kijkers vonden dat de kanselier het debat in zijn voordeel had beslecht: hij werd als sympathieker en kundiger ervaren.

Daarnaast werken ook de omstreden opvattingen van Merkels beoogd minister van Financiën, Paul Kirchhof, inmiddels in het nadeel van de christen-democraten. Kirchhof pleit voor een ingrijpende belastinghervorming. Oorspronkelijk lag de nadruk in de discussie op de voordelen van Kirchhofs plannen, nu krijgen zijn tegenstanders de overhand die de plannen onbetaalbaar en onrechtvaardig vinden. Kirchhof wil de belastingtarieven verlagen en in ruil daarvoor alle belastingprivileges schrappen.

In de peilingen kruipen SPD en CDU langzaam naar elkaar toe. De SPD won deze week twee punten en kwam op 34 procent. De CDU verloor bijna twee punten en kwam op 41 procent. De voorsprong van de CDU is nog steeds vrij groot, maar de coalitievorming dreigt een probleem te worden.

Volgens een onderzoek van Infratest-dimap komen CDU/CSU en de liberale FDP samen op 47,5 procent van de stemmen. SPD, Groenen en dieLinke.PDS samen op 49,5 procent. Volgens onderzoeksbureau Emnid houden links en rechts elkaar op dit moment exact in evenwicht. Maar ook volgens de gisteren gepresenteerde Politbarometer van de tv-zender ZDF is er nu geen meerderheid voor centrumrechts.

Als de CDU de grootste partij blijft, dan geldt onder deze omstandigheden een coalitie met de SPD als de meest waarschijnlijke variant. Op dit moment willen de kopstukken van beide partijen daar nog niets van weten. Maar veel andere opties zijn er niet. De bestaande roodgroene coalitie haalt het hoogstwaarschijnlijk niet. En de SPD heeft herhaaldelijk verkondigd dat zij geen coalitie met de nieuwe linkse partij dieLinke.PDS wil aangaan.

Peilingen zijn geen prognoses en moeten behoedzaam worden bejegend. De onderzoekers zijn niet onfeilbaar, zo is in het verleden gebleken. Het effect op de kandidaten is niettemin groot. Gerhard Schröder blaakt weer van zelfvertrouwen. Hij acht nu 38 procent haalbaar voor de SPD, hetzelfde eindresultaat als in 2002.

Een groot aantal kiezers in Dresden mag overigens volgende week niet stemmen, maar pas op 2 oktober. Een kandidaat van de rechtsextreme NPD is overleden waardoor de verkiezingen in haar kiesdistrict verschoven worden. De definitieve einduitslag zal daarom weken op zich laten wachten.

www.nrc.nl/duitsland kiest: Weblog Michel Kerres