Ondernemen is lef hebben

Twee procent van de schoolverlaters wordt zelfstandige of richt een eigen bedrijf op. Velen van hen onder- schatten het belang van een goede voorbereiding, vinden arbeidsmarktspecialisten. ,,Een goede timmerman kan nog geen timmer- mansbedrijf leiden.''

Drie maanden geleden richtte Tsachi Makmel (30) een medische kliniek voor cosmetische behandelingen op in Amsterdam. Makmel volgt een driejarige specialisatie huisartsgeneeskunde aan het Academisch Medisch Centrum (AMC), maar ,,houdt van een beetje afwisseling''. Twee jaar lang heeft hij als arts de cosmetische markt verkend: door cursussen te volgen, statistieken te analyseren en met distributeurs van cosmetische producten te praten. Uiteindelijk kwam hij tot de conclusie dat er veel vraag is naar kleine cosmetische ingrepen: de verwijdering van pigmentvlekken, de reductie van vetophopingen en de correctie van rimpels en gezichtslijnen. Makmel: ,,Tegenwoordig is het heel normaal dat mensen dingen aan hun uiterlijk laten veranderen waar ze niet helemaal gelukkig mee zijn. En het mooie is: er hoeft geen mes aan te pas te komen.''

De wachtkamer van zijn kliniek Easy Cosmetics is smaakvol ingericht: kuipstoeltjes, een kroonluchter en een levensgrote spiegel. Ook de folder en de website zien er verzorgd uit. ,,Ik heb alles uit eigen zak betaald'', zegt Makmel niet zonder trots, ,,want ik zag er niets in om een lening bij de bank af te sluiten. Lenen maakt afhankelijk, en ik ben erg gesteld op mijn vrijheid.'' Met 150 behandelingen per jaar moet de jonge arts het break-evenpoint kunnen bereiken, heeft hij uitgerekend. En als dat niet lukt, is er geen man overboord; Makmel blijft het ondernemerschap voorlopig combineren met zijn parttime baan als huisarts ,,en bovendien heeft mijn vriendin een eigen inkomen''.

Makmel is niet de enige die vlak na of tijdens zijn studie een eigen bedrijf opricht of freelancer wordt. Uit een onderzoek van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) in Maastricht blijkt dat 3 procent van de afgestudeerden op universiteiten en hogescholen de arts in 2004 voorging. Met name studenten Taal en cultuur schrikken niet voor het ondernemerschap terug: liefst 36 procent van de hbo'ers die afstudeerden in dit vakgebied en 5 procent van de wo'ers zette vorig jaar de eerste schreden op het ondernemerspad. Van de landbouwstudenten aan hogescholen prefereert 6 procent het ondernemerschap boven een vaste aanstelling; van de techniekstudenten aan universiteiten 2 procent.

Toch blijkt dat lang niet alle jonge starters zich even goed voorbereiden op het ondernemerschap als Makmel. ,,Ik krijg geregeld jongeren aan de lijn die aankondigen dat ze `vanaf morgen' een winkelruimte hebben gehuurd, en graag advies willen over wat ze moeten gaan verkopen'', zegt Andreas Dick, directeur van het opleidingsbureau voor starters J en C in Den Haag. Hij slaakt een diepe zucht: ,,En dan blijkt dat ze ook nog eens een huurcontract voor vijf jaar hebben afgesloten.'' Eigenlijk kan Dick in dat stadium weinig meer voor de hulpbehoevende betekenen. ,,Ik kan hooguit contact opnemen met de makelaar om de situatie uit te leggen, maar verder moet hij zich zelf maar zien te redden.'' Het ondernemerschap wordt door jongeren vaak onderschat, vindt hij. ,,Een goede timmerman kan nog geen timmermansbedrijf leiden. Alles staat of valt met een degelijke voorbereiding.''

Dat is ook de mening van Jeffrey Spaans, directeur van het drie jaar geleden opgerichte Starters Informatiecentrum in Enschede. Spaans: ,,Er zijn 750.000 eenmanszaken in Nederland, en van de starters sneuvelt in de eerste drie jaar 75 procent. Waarom? Omdat ze geen gedegen onderzoek doen naar de haalbaarheid van hun concept. Ze vragen tijdens een familiebijeenkomst of `er interesse is voor mijn product', waar ze ook het winkelend publiek in een mall zouden kunnen ondervragen over hun aankoopgedrag. Of ze zetten een peperdure advertentie in De Telegraaf in de veronderstelling dat het dan vanzelf wel goed komt.''

Een starter die zijn slagingskans wil vergroten, moet een goed beeld hebben van wie zijn klanten, concurrenten en leveranciers zijn, vindt Spaans. ,,En vooral níet blijven steken in het stereotype en zo verraderlijke beeld van de directeur met sigaar en Mercedes'', waarschuwt hij. Het Staters Informatiecentrum kreeg de afgelopen drie jaar 15.000 telefoontjes van mensen die een eenmanszaak willen beginnen. ,,Ongeveer eenderde heeft een uitkering, eenderde hangt ontslag boven het hoofd en eenderde heeft een gouden handdruk ontvangen'', aldus Spaans. Met name het afgelopen jaar was het aantal bellers volgens hem hoog: 7.500.

Niet alleen een grondige voorbereiding is cruciaal voor een geslaagd ondernemerschap, vinden Dick en Spaans. Jonge ondernemers in spe moeten ook over een paar onderscheidende eigenschappen beschikken. ,,Ondernemen is niet alleen maar leuk, dus wie geen doorzettingsvermogen heeft, kan het wel vergeten'', vindt Dick. Volgens Spaans moet een goede ondernemer over een behoorlijke portie lef beschikken. ,,En hij moet extravert zijn. Ik heb hier ooit een wat schichtige jongen op bezoek gehad die een supermarkt wilde beginnen. Dat leek mij niet het meest ideale uitgangspunt.''

In elke branche kun je geld verdienen, anders zou de branche niet bestaan, zegt Spaans. Dat neemt niet weg dat bepaalde branches het op dit moment moeilijk hebben. ,,En dat maakt het voor jonge starters dus extra ingewikkeld om een voet tussen de deur te krijgen.'' De bloemenhandel is volgens hem zo'n sector ,,waar alarmerende geluiden te beluisteren vallen''. Andreas Dick van het opleidingsbureau voor starters J en C: ,,Wie nu zijn oog laat vallen op de horeca moet zijn borst natmaken. Door de euro heeft die sector een heel slechte naam gekregen.'' De IT-sector trekt daarentegen weer wat aan, zegt Dick. ,,Er is momenteel erg veel behoefte aan assistentie op de markt voor thuiscomputers. Met name ouderen zoeken mensen die een computer kunnen aansluiten.''

Tsachi Makmel van Easy Cosmetics bekommert zich niet om cijfers en marktprognoses. Hij heeft vertrouwen in zijn eigen kunnen (,,Ik heb niet voor niets zeven jaar medicijnen gestudeerd'') en in het product dat hij aanbiedt. ,,Als alles meezit, bekleed ik binnen een paar jaar een managementfunctie in mijn eigen bedrijf.''

    • Danielle Pinedo