In dubio: samenwonen of lat-relatie

Iedereen staat herhaaldelijk voor de vraag: hoe besteed ik mijn geld. Deze week: ga ik samenwonen of houd ik een relatie op afstand en zie ik af en toe mijn geliefde.

Femmy Grönloh leerde in 2000 haar ware Jakob kennen. Daarvoor was ze acht jaar getrouwd, had ze twee korte ,,verkeerde'' verkeringen en stortte ze zich in een lat-relatie die veertien jaar standhield. Op haar website schreef ze vorig jaar dat ze nu weer heeft gekozen voor een lat-relatie. De pluspunten? ,,Lekker onbeheerst huilen bij een hereniging in het tv-programma Spoorloos of vol afgrijzen gluren naar op sensatie gerichte pulpdocumentaires. En dat allemaal onderuitgezakt op mijn bank, zonder mijn buik in te houden.''

De nadelen volgen vijf dagen later: na een nachtmerrie is het toch wel fijn als er iemand naast je ligt en tijdens een spraakmakend tv-programma kan je er met iemand over discussiëren.

Ooit komt bijna iedereen wel eens voor de keuze te staan: ga ik samenwonen of houd ik een relatie op afstand? Naast de emotionele aspecten zijn er ook financiële en juridische voors en tegens aan te dragen. In Nederland woont iets meer dan de helft van de ruim 16 miljoen inwoners samen met een partner. Bijna een op de tien daarvan woont ongehuwd samen. Sowieso wonen vrouwen vaker samen dan mannen. Het aantal alleenstaanden in Nederland bedraagt 2,4 miljoen. Het living apart together is vooral in trek bij gescheiden personen, weduwen en weduwnaren en 65-plussers.

Kiezen voor een lat-relatie

Meer dan de helft van de samenlevende stelletjes heeft wel eens ruzie over geld. Die ruzies komen vaker voor bij jongeren dan bij ouderen en paren zonder kinderen hebben vaker onenigheid dan paren met kinderen.

De vrijheid. Zelf bepalen hoe laat je thuiskomt, wat je op televisie kijkt, hoe lang je de afwas laat staan en hoe je je kinderen opvoedt. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek is vrijheid, met 63 procent, de belangrijkste reden om voor een lat-relatie te kiezen. Andere redenen: slechte samenwoonervaring, kinderen en werksituatie.

Samenwonen is gunstig voor de individuele koopkracht maar het omgekeerde geldt ook: uit elkaar gaan heeft een negatieve invloed op de koopkracht. Ook mannen gaan er na beëindiging van het samenwonen op achteruit (maar weer niet na een echtscheiding).

Als je allebei een bijstandsuitkering ontvangt, kan je beter niet samenwonen. Per persoon heb je meer te besteden als je apart woont. Samenwoners krijgen per maand 1.098 euro (exclusief vakantie-uitkering). Een alleenstaande ontvangt 550 euro, maar hij krijgt bijna altijd een toeslag van 230 euro per maand. De enige voorwaarde daarvoor is dat je een eigen voordeur hebt. Eigenlijk zijn alle inkomensafhankelijke regelingen voordeliger voor een alleenstaande dan voor samenwoners.

Ook als één van de twee een uitkering ontvangt en de ander een salaris, kan je beter niet samenwonen. Het recht op de uitkering verlies je dan. Ook als er kinderen in het spel zijn, is het voordeliger om alleen te wonen. Volgens het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Nibud houdt een alleenstaande met twee kinderen, met een inkomen van 1.324 euro, 145 euro per maand over. Een tweeoudergezin met twee kinderen, dat 1.459 euro te besteden heeft, houdt slechts 45 euro over.

Juridisch gezien heb je zolang je leeft, niet meer rechten dan wanneer je zonder contract samenwoont.

Samenwonen (zonder contract)

Juridisch gezien sta je er, bij een sterfgeval, beter voor als je samenwoont dan als je een lat-relatie hebt. Er is altijd een testament nodig, maar samenwoners hebben successierechtelijke – de belasting die men moet betalen over een verkregen erfenis – voordelen. Wel moet je voor die rechten minimaal vijf jaar samenwonen.

Samenwoners, vanaf achttien jaar, kunnen bij hun belastingaangifte onderling schuiven met aftrekposten. Je kan bijvoorbeeld je hypotheekrenteaftrek invullen bij de hoofdkostwinner, zodat je meer terugkrijgt of minder hoeft te betalen. De voorwaarden: in één jaar moet je meer dan 6 maanden samenwonen en beiden ingeschreven staan op hetzelfde adres.

Je kan de huishoudelijke taken met z'n tweeën doen.

De leefsituatie, die onder meer wordt bepaald door het aantal consumptiegoederen en de grootte van het huis, is volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau verbeterd voor alleenstaanden. Maar uiteindelijk is die nog altijd minder dan van paren.

Het Nibud concludeert dat het eigenlijk altijd voordeliger is om samen te wonen als beiden een salaris ontvangen.

    • Marleen Luijt