Hoe vind ik een baan?

Solliciteren lijkt steeds ingewikkelder te worden. Ooit sloeg je de krant open en schreef je een brief. Nu zijn er echter ook vacaturesites om na te lopen, is een headhunter misschien wel op zoek naar je en mag je intussen niet vergeten te netwerken. Enkele handreikingen.

Netwerken

Voor veel banen geldt: het gaat er niet om wie je bent, maar wie je kent. Een goed persoonlijk netwerk kan helpen als `kruiwagen' bij het zoeken van een nieuwe functie. Zo worden talloze vacatures vervuld zonder dat er ooit een advertentie aan te pas komt. Wie een begeleidingstraject volgt bij een loopbaanbureau, coach of een outplacementbureau, zal al snel gevraagd worden zijn eigen netwerk eens in kaart te brengen. Er bestaat een theorie dat iedereen ten minste honderd personen kent (inclusief vage contacten zoals de echtgenoot van de overbuurvrouw) die hem op de arbeidsmarkt verder op weg kunnen helpen.

Een goed netwerk is vaak ook één van de eisen die een werkgever stelt aan sollicitanten, zeker als het een hogere managementfunctie betreft. Ook headhunters selecteren kandidaten op de grootte van hun netwerk.

Congressen en borrels na zakelijke bijeenkomsten zijn goede gelegenheden om contacten te leggen. Daarnaast bestaan er in vrijwel alle beroepssectoren netwerken die met dit doel zijn opgericht. Er zijn netwerken voor specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld academici of vrouwen in hogere functies.

Wie het moeilijk vindt om zomaar op onbekenden af te stappen, kan een cursus netwerken of relatiebeheer volgen. Er bestaan tegenwoordig bedrijven die zich speciaal op deze markt richten. Zij geven niet alleen trainingen in het opbouwen van een zakelijk netwerk, maar organiseren ook netwerkbijeenkomsten (bijvoorbeeld lezingen met een borrel) voor hun klanten.

Coaching

Loopbaanbegeleiding wordt tegenwoordig ook wel coaching of councelling genoemd. Wat met alle drie de termen in elk geval wordt bedoeld, is een vorm van begeleiding waarbij de werknemer samen met een begeleider aan een persoonlijk doel werkt.

Bij loopbaanbegeleiding ligt de nadruk op het ontwikkelen van een loopbaanplan, waarbij ook gezocht kan worden naar een nieuwe functie, terwijl coaching en councelling vaak dient als ondersteuning bij het uitoefenen van een bestaande functie, bijvoorbeeld voor leidinggevenden. De ene werknemer wil proberen het beste uit zichzelf te halen binnen zijn vak, de ander vraagt zich af of de baan die hij heeft gekozen wel de juiste is en of er elders nog andere mogelijkheden zijn.

De begeleiding bestaat meestal uit een reeks gesprekken, die wel te vergelijken zijn met de gesprekken die een psycholoog voert. Verschil is echter dat daarin nooit het verleden centraal staat, maar altijd het heden. Uitgangspunt is dat de werknemer nadenkt over zijn eigen talenten en beter leert om zelf keuzes te maken. Tarieven voor dit soort advies liggen tussen de 100 en 150 euro per uur. Grotere bureaus rekenen vaak een prijs per traject.

Het beroep van loopbaanadviseur is onbeschermd, maar er zijn wel beroepsorganisaties die toezicht houden op de kwaliteit van de bureaus. Zo certificeert het Carreer Management Institute loopbaanadviseurs die minimaal hbo hebben en tenminste vijf jaar werkzaam zijn in hun vakgebied. Er bestaat ook een register van erkende loopbaanadviseurs, het Register BKA.

Uitzendbureau

Tijdelijk werk kan een uitstekend startpunt zijn voor een vaste baan. Het is voor een starter ook een goede manier om erachter te komen wat voor soort werk hij eigenlijk precies zoekt. Sommige werkzoekenden/starters proberen via het uitzendbureau eerst allerlei baantjes uit, voor ze ergens blijven `hangen'. Maar uitzendbureaus bieden niet alleen tijdelijke banen. Ze bemiddelen ook bij het zoeken naar een vaste baan, bieden opleidingen en begeleiden werknemers die al vast werk hebben maar willen overstappen naar iets nieuws.

Wie langere tijd voor een uitzendbureau werkt, bouwt steeds meer rechten op. Zo krijgt een uitzendkracht die meer dan een halfjaar bij dezelfde opdrachtgever werkt, hetzelfde betaald als vaste werknemers van dat bedrijf. Het eerste halfjaar is dat nog niet zo, dan geldt de CAO voor uitzendkrachten.

De grote uitzendbureaus hebben vestigingen die gespecialiseerd zijn in bepaalde beroepssectoren, bijvoorbeeld voor banen in de financiële sector, voor secretarieel werk of in de gezondheidszorg. Er zijn ook uitzendbureaus die werk bieden voor speciale doelgroepen, zoals 65-plussers, of werk in het buitenland.

De vacatures van de meeste uitzendbureaus staan op internet, maar het loont altijd de moeite om ook persoonlijk bij het uitzendbureau langs te gaan om naar werk te informeren. De intercedentes die tussen werkgevers en werknemers bemiddelen, gaan vaak ad hoc te werk. Wie werkloos binnenwandelt, vertrekt zo soms weer met een uitzendcontract op zak.

Krantenadvertentie

Veel mensen kopen alleen op zaterdag een krant, niet alleen voor de bijlagen, maar ook omdat dan de meeste personeelsadvertenties in de kranten staan. Nog steeds wordt meer dan 50 procent van de vacatures via de krant bekendgemaakt. Bovendien staat deze manier van solliciteren bekend als één van de succesvolste.

Er verschijnen in Nederland zo'n dertig dagbladtitels, waarvan negen landelijke. Advertenties zorgen voor bijna de helft van hun inkomsten, en dat geld komt voor 12 procent (regionale dagbladen) tot 15 procent (landelijke dagbladen) uit personeelsadvertenties.

Elk dagblad heeft, gewild of niet, zijn eigen specialisatie in personeelsadvertenties. Zo bevat NRC Handelsblad veel advertenties voor managers, wetenschappers, juristen en economen, terwijl de Volkskrant zich meer richt op het onderwijs en de gezondheidszorg. Wie binnen de eigen woonplaats wil blijven, kan in een regionaal dagblad kijken. Daarin staan ook banen onder de top, en branches die in de landelijke dagbladen niet of nauwelijks terug zijn te vinden, zoals transport en logistiek.

Vacatures staan niet alleen in de grote personeelsadvertenties, maar ook in de kleinere rubrieksadvertenties (in NRC Handelsblad heten die `1-in-3 mini-advertenties). Onder het kopje `personeel' staan banen van bijvoorbeeld reisbureaus en in de horeca. Veel dagbladen hebben ook een website waarop de geadverteerde vacatures zijn te lezen, al dan niet tegen betaling.

Banensites

Vroeger moest je ervoor naar het Arbeidsbureau, om op de prikborden te kijken, maar de vacatures waarbij het Centrum voor Werk en Inkomen bemiddelt, de opvolger van het Arbeidsbureau, staan gewoon op www.werk.nl. Inmiddels zijn er ook talloze commerciële vacaturesites. Bekend zijn bijvoorbeeld Monsterboard en de NationaleVacaturebank, maar op www.allevacaturesites.nl staan er nog veel meer.

Handig van deze laatste site is dat er niet alleen landelijke vacaturebanken staan, maar dat er ook verwezen wordt naar sites die gespecialiseerd zijn in bepaalde beroepssectoren. Zo bestaan er aparte vacaturesites voor banen in de beveiliging of in het museum.

Bij sommige vacaturesites kunnen werkzoekenden zelf hun curriculum vitae achterlaten, zodat ze door werkgevers benaderd kunnen worden. Een andere mogelijkheid is om direct, via e-mail, te solliciteren naar een baan. Een voorbeeld-cv en een modelbrief zijn zo van internet te halen, zelfs in het Engels, Duits, Spaans of een andere taal. Kijk bijvoorbeeld eens op solliciteren.pagina.nl. Er bestaan zelfs sites waar je interactief kunt oefenen voor het sollicitatiegesprek. Komt het daadwerkelijk tot een sollicitatiegesprek, dan is het wellicht handig om een CAO en de bijbehorende salaristabel bij de hand te hebben. Deze zijn te vinden via cao.pagina.nl en cao.startkabel.nl.

Outplacement

Het begrip `outplacement' is in de jaren zeventig overgewaaid uit de Verenigde Staten en inmiddels in managementkringen ingeburgerd geraakt. Je zou het kunnen vertalen met `uitplaatsing', en dat geeft ook meteen aan waarvoor dit middel is bedoeld: werknemers die buiten hun eigen bedrijf moeten worden geplaatst.

De redenen voor het volgen van een outplacementtraject kunnen verschillen. Een conflict met de baas dat uitloopt op een langdurige ziekmelding van de werknemer bijvoorbeeld kan uiteindelijk, al dan niet na tussenkomst van de rechter, uitmonden in een outplacementprocedure. De werkgever neemt dan een gespecialiseerd bureau in de arm dat de werknemer begeleidt bij het zoeken van een nieuwe, passende betrekking.

Outplacement wordt ook vaak toegepast bij werknemers die, bijvoorbeeld om bedrijfseconomische redenen, worden ontslagen. Voor het zo ver is, maakt het bedrijf dan afspraken over de vergoeding die het wil betalen voor outplacement. De fiscus hanteert hiervoor een gunstige regeling (zie kader). Overigens kan een werknemer ook zelf een outplacement inhuren, maar die kosten zijn niet aftrekbaar.

De duur van een outplacementtraject duurt maximaal een jaar. In gesprekken met de cliënt wordt gezocht naar mogelijkheden om een carrière elders op te bouwen. Een sollicitatietraining kan ook onderdeel uitmaken van het traject.

Stage

Wat handig is aan een stage, is dat werknemer en werkgever eerst kunnen kijken of het `klikt' en of het vak dat de werknemer heeft gekozen, wel echt bij hem past. Een stage maakt vaak deel uit van een opleiding, maar wie werkervaring wil opdoen kan ook zelf het initiatief nemen, bijvoorbeeld als je afgestudeerd bent maar nog geen baan hebt, of als je erover nadenkt om van beroep te veranderen. Nadeel is wel dat er vaak geen of alleen een lage financiële vergoeding tegenover staat en de stagiair dus nog op een andere manier in zijn onderhoud moet voorzien.

Bedrijven vinden het prettig als (ex-)studenten zelf het initiatief nemen voor een stage en zich niet zomaar naar een willekeurig bedrijf laten sturen. Sommige bedrijven pakken het professioneel aan. Ze hebben speciale `stagerecruiters' in dienst die de kandidaten laten testen en aan een sollicitatiegesprek onderwerpen.

Er zijn meeloopstages en afstudeerstages. In het eerste geval leert de stagiair onder begeleiding alle kneepjes van het vak, in het tweede geval voert de stagiair, in opdracht van het bedrijf of van de eigen onderwijsinstelling, een onderzoek uit. Een combinatie van meelopen en onderzoek doen is ook mogelijk.

Bij sommige bedrijven geldt een goed afgeronde stage als entreebewijs voor een baan. Bij een positief evaluatiegesprek wordt dan meteen een afspraak gemaakt voor een (verkort) sollicitatiegesprek.

Headhunters

Het verschil tussen headhunters en uitzendbureaus is eigenlijk niet zo groot. Beide zijn voor werkgevers op zoek naar bekwame werknemers. Maar een headhunter (of wervings- en selectiebureau) gaat daarbij iets discreter te werk dan een uitzendbureau. Zo maken headhunters doorgaans niet publiekelijk bekend (zeker niet via internet) voor welke opdrachtgevers zij werken, en welke functies daar openstaan.

Bovendien zijn headhunters uitsluitend actief in de hogere regionen van de arbeidsmarkt. Zij speuren voornamelijk naar `executives' (managers). Wervings- en selectiebureaus bemiddelen ook voor functies in het middenkader (bijvoorbeeld verkooppersoneel).

Werkzoekenden kunnen zich doorgaans gratis inschrijven bij deze bureaus. Soms kan dat via internet, door simpelweg een curriculum vitae in te sturen. Dat mag uitgebreider zijn dan het cv van maximaal twee kantjes dat je bij een sollicitatiebrief meestuurt. Vier A-viertjes is niet abnormaal, want headhunters willen graag zoveel mogelijk informatie van hun kandidaten, zodat ze een gedegen selectie kunnen maken. Meestal volgt daarop een telefoontje om in een persoonlijk gesprek nader kennis te maken.

    • En Claudia Kammer