Gezicht van peuter en velden in de nevel

In Venetië is er druk om weer eens een Italiaanse film te bekronen. Maar de mooiste film van het festival komt uit Rusland. En de wildste films doen niet eens mee om de prijzen.

Bij de uitreiking van de eerste Gouden Leeuw –aan de Japanse animatiefilmer Hayao Miyazaki voor zijn hele oeuvre, met onder meer Spirited Away en Howl's Moving Castle – barstte gisteren de hemel boven Venetië open in een onweersbui die de eilanden blank zette. Het is nog maar de vraag of de `echte' ceremonie vanavond dat spektakel kan overtreffen.

Het zou helpen als de belangrijkste Gouden Leeuw naar Garpastum ging, van de jonge Rus Aleksej German jr, die deze week 29 is geworden. Van alle films in competitie tijdens de 62ste editie van het festival is die van hem het mooist, het geheimzinnigst en het krachtigst, vanaf het allereerste beeld. Dat is het bolle gezicht van een peuter, die wordt opgetild om ons uitzicht te geven op eindeloze velden in de ochtendnevel, zijn vader en zijn moeder en paarden en wagens die staan te wachten. De vader knielt hoestend. Iemand roept: ,,Gavrilo! Ze wachten op ons in Sarajevo!'' En dan vertrekt hij zonder nog om te kijken naar zijn vrouw en kind.

Bij al zijn schoonheid is het ook een alledaagse scène: een man neemt afscheid van zijn vrouw en kind en gaat op reis. Wij snappen dat hij op het punt staat de loop van de geschiedenis te veranderen, want dit moet Gavrilo Prinzip zijn, de anarchist die prins Franz-Ferdinand doodschoot en daarmee de Eerste Wereldoorlog in gang zette. Maar het is ook een gewone man, klein tegenover de verpletterende natuur. Hoewel we in de film verder niets meer zien van Prinzip en nauwelijks iets van de oorlog, bepalen zij de ondertoon van de film, waarin de wereld van twee hartstochtelijk voetballende broers in Petersburg wordt weggevaagd door dat schot in Sarajevo.

Zo'n gelukkige combinatie van vorm en inhoud heeft geen van de negentien andere competitiefilms dit jaar. De kwaliteit was gemiddeld hoog, maar er waren verder geen uitschieters, zoals vorig jaar Vera Drake en Bin jip. Favoriet bij pers en publiek is Good Night, and Good Luck van George Clooney, een subtiele film qua vorm en inhoud, gestileerd maar niet snoeverig (en met de beste acteur erin: David Strathairn). Andere veelgenoemde films zijn Sympathy for Lady Vengeance van Park Chan-wook en Espelho Magico van Manoel de Oliveiras. De film van Park is soms adembenemend goed en beklemmend gruwelijk (voor de apotheose van de wraak uit de titel zijn regenpakken nodig, verder zal ik er niks over zeggen). De film van de 96-jarige De Oliveira is een droogkomische oefening in spiritualiteit, gefilmd op zijn gebruikelijke manier, theatraal en in kalme tred, met weinig beweging van of in het kader en karige montage. Een outsider is de eigenzinnige Les amants réguliers van Philippe Garrel, met een uiterst suggestieve verbeelding van de revolutie van Parijs '68.

Het is wel te hopen dat de jury onder voorzitterschap van de Italiaanse scenarist Dante Ferretti (laatstelijk The Aviator van Martin Scorsese) de druk van de Italiaanse pers kan weerstaan, die dit jaar luidkeels om een Italiaanse winnaar heeft gevraagd. Van de drie Italiaanse competitiefilms zou alleen La bestia nel cuore van Cristina Comencini in aanmerking mogen komen. Dat is een integere en intelligente poging om de gevolgen van incest in beeld te brengen. Het zou misschien een gebaar zijn om hoofdrolspeelster Giovanna Mezzogiorno de Leeuw voor beste actrice te geven, al zal ze ervoor moeten vechten met Isabelle Huppert (Gabrielle), Charlotte Rampling (Vers le Sud) en Susan Sarandon (Romance and Cigarettes).

Laten we in elk geval hopen dat de jury géén prijzen geeft aan Changen ge (eeuwige spijt) van Stanley Kwan, want die is zo pijnlijk overgekleurd van het werk van Wong Kar-wai (met dank aan diens vaste art director William Chang Suk Ping), aan de gemakzuchtige I giorni dell'abbandono van Robert Faenza, of aan de veilige toneelbewerking Proof van John Madden.

Zoals vaker op grote festivals waren de wildste films in Venetië te bewonderen buiten de hoofdcompetitie. De uitbundige humor van Tim Burton en Miike Takeshi, het serene moorddrama Bubble van Steven Soderbergh, de eigenaardige ruimtereizen van Alexander Fedortchenko (Pervye na lune) en Werner Herzog (The Wild Blue Yonder), kregen om een of andere reden geen plaats in de competitie. Dat doet er niet veel toe. Ze waren er en droegen zo bij aan een eclectisch en uitbundig festival.