`Voorstel opslag data is ondoordacht'

Politie en justitie eisen vaker informatie op van telecombedrijven. Europa wil snelle harmonisatie van de nationale regels. De telecombranche voorziet technische en financiële problemen.

Plannen voor grootschalige opslag van dataverkeer, zoals telefonie, e-mails en sms-berichten, zijn ondoordacht en over de uitvoerbaarheid is met de branche niet overlegd. Deze waarschuwing uitten de Europese telecommunicatiebedrijven en internetproviders gisteren in Newcastle ten overstaan van de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken.

Vertegenwoordigers van de communicatiebedrijven kregen in Newcastle gelegenheid hun mening te geven over de plannen om de bewaartermijnen van dataverkeer te harmoniseren.

Harmonisering is onvermijdelijk en urgent, vinden de EU-ministers, en vindt ook de Europese Commissie. Terrorisme en de georganiseerde criminaliteit vinden wereldwijd hun weg via mobiele telefoon en internet. ,,Je vernietigt na een jaar toch ook geen vingerafdrukken'', betoogde plaatsvervangend directeur van de Britse National Crime Squad, Jim Gamble.

Opsporingsautoriteiten in Groot-Brittannië hebben al afspraken met telecomproviders over de opslag van dataverkeer voor de periode van een jaar. En dat heeft in de praktijk resultaat opgeleverd, aldus Gamble. De daders van de bomaanslagen in Londen konden worden opgepakt dankzij de beschikbaarheid van dergelijke informatie.

In Groot-Brittanië hebben telecomproviders al jaren goed overleg met opsporingsinstanties, betoogde Michael Bartholomew van de European Telecommunications Network Operators Association. Aan overleg over de Europese plannen heeft het tot nu toe ontbroken. ,,De bewaartermijnen worden nu dwingend opgelegd aan alle EU-landen zonder overleg met de branche. Wij zijn niet in staat om aan die politieke wensen te voldoen. Deze voorstellen zijn nog niet rijp voor besluitvorming.''

Telecom- en internetproviders houden rekening met miljoeneninvesteringen om aan dergelijke wettelijk verplichte bewaartermijnen te voldoen. Ze slaan nu alleen gegevens op die ze nodig hebben voor bijvoorbeeld het opmaken van rekeningen. In de Europese voorstellen wordt de opslag van gegevens aanzienlijk uitgebreid. Zoals de opslag van telefoonverbindingen die niet tot stand gebracht zijn.

Voor de Nederlandse KPN betekent dat alleen al voor het mobiele netwerk een capaciteitsuitbreiding van zestig procent van het datavolume, zegt J. Bakker van KPN Security. ,,Een investering van vijftig tot honderd miljoen euro.'' Providers moeten ook de gegevens bewaren over de lokaties waar vandaan gebeld wordt. Bakker: ,,Dus ook de lokatiewijzigingen van gesprekken die bijvoorbeeld vanuit de auto worden gevoerd. Providers moeten verder het identificatienummer registreren van het mobieltje waarmee gebeld wordt. Ook dat maakt uitbreiding van de opslagcapaciteit noodzakelijk.''

De telecombranche zegt verder nog steeds niet te weten aan welke verplichtingen ze precies moeten voldoen. ,,In het ergste geval'', aldus Bakker, gaan we voor de Nederlandse industrie uit van een capaciteitsuitbreiding met 30 petabyte en kosten van twee tot driehonderd miljoen euro.''

Groot-Brittannië, momenteel voorzitter van de EU, wil de besluitvorming nog dit jaar afronden. Of dat lukt is de vraag, te meer daar de voorstellen ook nog langs het Europees Parlement moeten. Minister Piet Hein Donner (Justitie, CDA) zei er van uit te gaan dat er een bewaarplicht voor internetgegevens komt van minimaal een half jaar, en voor telefonie van een jaar. Hij rekent op instemming van de Tweede Kamer, die tot nu toe grote twijfels heeft over de voorstellen.

Het zal voor Nederland overigens niet eenvoudig zijn om instemming te onthouden, zo blijkt uit een niet verstuurde concept-brief van Donner aan de Tweede Kamer van 26 augustus. Nederland heeft op 13 juli ingestemd met versnelde besluitvorming. ,,Kort na de aanslagen [in Londen, red.] was de situatie er niet naar om instemming te onthouden'', aldus die brief. Maar dat ,,betekent wel dat de Nederlandse positie op dit onderwerp er niet eenvoudiger op zal worden.''

toch ook geen vingerafdrukken'

    • Jos Verlaan