Slotsalvo voor outlaws

In de Europese filmgeschiedenis eist het genre spaghettiwestern, met honderden geproduceerde titels in de jaren zestig en zeventig, een stevige plaats op. In Nederland, land zonder echte filmcultuur en land met wijdverbreid dédain ten opzichte van alles wat `oud' en niet trendy of kunstzinnig is, houdt de belangstelling voor het genre op bij Once upon a time in the West en Ennio Morricone. De armoedigheid van de filmprogrammering op de Nederlandse televisie valt dan ook af te lezen aan het stuitend gebrek aan films die: a) niet uit Amerika komen; b) tot bepaalde genres behoren: en c) dateren van vóór 1980. Gottseidank levert de kabel ook nog enkele Duitse zenders in het basispakket (hoe lang nog?), zodat we wekelijks een alternatief hebben voor de Hollywood-vitrine en de cultureel verantwoorde arthousekost van de vaderlandse zendgemachtigden.

Al enkele weken loopt bij de ARD een mooie cyclus spaghettiwesterns. `Italo-western', noemen onze oosterburen het genre (`macaroniwestern' in Japan) en ze hebben er – als vaak co-producerend land met een vaste kijkersschare – een lange traditie mee. Vandaag wordt Giorgio Stegani's Al di là della legge (`Buiten de wet') uit 1968 op de cinefiele nachtbraker afgevuurd. Daarin belandt Lee van Cleef – in een onkarakteristieke rol – als een wat aarzelende crimineel door omstandigheden aan de goede kant van de wet. Hoewel de toon van deze spaghettiwestern bepaald niet zo duister is als die van veel andere, valt er genoeg te genieten en te ontdekken (Bud Spencer alias Carlos Pedersoli zonder baard, bijvoorbeeld).

Dat de vaart er goed in blijft, is mede te danken aan co-scenarist Fernando Di Leo (1932-2003), in de jaren zeventig als regisseur verantwoordelijk voor geweldige lowbudget gangsterfilms als Milano calibro 9 en La mala ordina. Voor dergelijke ijzervreters is in de huidige, van nep-cult aan elkaar hangende filmwereld geen plaats meer en daarom los ik in mijn laatste stukje voor NRC Handelsblad een slotsalvo voor de Europese genremeesters van weleer. Grazie e addio.

Al di là della legge (Giorgio Stegani, 1968, Italië), ARD, 1.20-2.45u.

    • Oliver Kerkdijk