Milde terugblik op verboden liefde

Moeder laat zich op een Vespa bromfiets thuisbrengen door de Italiaanse buurman. Ze leunt tegen zijn rug en rookt een cigaret. Op straat! Zo ziet verboden liefde eruit in Sentimenti, een muziektheaterstuk van regisseur Johan Simons. De voorstelling, gebaseerd op de roman Milch und Kohle (2000) van Ralf Rothmann, is een milde terugblik op een jeugd in het Ruhrgebied begin jaren zestig, ondersteund door aria's van Verdi.

Johan Simons maakte het Duitstalige Sentimenti twee jaar geleden voor het festival de RuhrTriënnale, toen met zijn inmiddels overleden groep ZT Hollandia. Nu wordt het stuk drie dagen lang in Antwerpen hernomen door Simons' nieuwe groep NTGent, die al zijn grootste hits opnieuw uitbrengt.

Bij het sterfbed van zijn moeder (Chris Nietveld) denkt een zoon (Jeroen Willems) terug aan een alles bepalende periode in beider leven: de tijd dat zijn vader langdurig in het ziekenhuis lag, en moeder iets moois had met een Italiaanse gastarbeider (Frank Lammers). Willems roept mompelend de herinneringen op, die vervolgens gespeeld worden, schetsmatig en door elkaar lopend zoals zijn jongere ik (Fedja van Huêt) het ervaart. Zo zien we de gebeurtenissen door twee paar ogen: de verbijsterde ogen van de jongen, en de begrijpende ogen van de man.

Zoals de gekooide zangvogeltjes aan de muur het decor van grijze klinkertjes opfleuren, zo geeft de Italiaan kleur aan het leven van de moeder. Het is onrechtvaardig dat ze haar man bedriegt – in de kolenmijn offert hij alle levensvreugde op voor zijn gezin – maar wel begrijpelijk: ,,Ook een echtgenote leeft van de blikken van andere mannen.'' Hoewel de affaire in een catastrofe eindigt, overheerst de nostalgische sfeer – geholpen door de grammofoonplaten met Verdi-aria's, die de oudere man met zijn jeugd verbinden, als een soundtrack van zijn herinneringen.

Sentimenti is de overgangsvoorstelling tussen de muziektheaterstukken van Hollandia en de echte opera's die Simons bij de Parijse Opera gaat regisseren. De door Anke Brouwer, Paul Koek en Edward Gardner bewerkte Verdi-potpourri, gespeeld door een ensemble onder leiding van Peter Biloen, citeert uit de opera's La traviata, Il trovatore, Rigoletto, Don Carlo, Nabucco en Aida. Soms worden een paar noten flink opgerekt, of door de computer bewerkt, waardoor stemmige filmmuziek ontstaat. Vaker zijn het aanstekelijke straatdeuntjes, met meer nadruk op koperblazers dan strijkers.

De bewerkers hebben de instrumentale gedeeltes mooi laten opgaan in de totale voorstelling. De aria's zijn helaas los blijven staan. De zangers met hun glimmende, zelfverzekerde voordracht – tenor Hector Sandoval, sopranen Elzbieta Smytka en Lisa Houben en mezzo Dagmar Peckova – spelen geen rol in het verhaal en staan teveel buiten de voorstelling. Meestal wordt de handeling stilgelegd voor de aria's, die qua tekst moeizaam bij het verhaal aansluiten. Hoe het beter kan, merk je in de slotaria `Addio del passato' uit La traviata. Omdat deze wordt ingezet door hoofdrolspeler Jeroen Willems, kunnen we er moeiteloos in opgaan. Met hem hebben we immers meegeleefd.

In Johan Simons' oeuvre tekenen zich steeds sterker twee kanten af: de harde, politieke voorstellingen over geweld, en de mildere, intiemere over de liefde. Sentimenti behoort tot de laatste. Mede dankzij de muziek van Guiseppe Verdi raakt Sentimenti de kern van Simons' wereldbeeld: de schoonheid van de mens zit in zijn onvolmaaktheid. Liefde kan pas bloeien als men de onvolmaaktheid van de ander erkent.

Voorstelling: Sentimenti, door NTGent. Regie: Johan Simons. Gezien: 8/9 De Singel, Antwerpen. T/m 10/9. Inl. 0032-3-248 2828 of www.ntgent.be.