Eeuwige trouw beloven op de racebaan

Trouwen is niet meer populair. Het CBS voorziet dit jaar een ,,historische crash'' in het aantal huwelijken. Wie wel trouwt, wil zelf bepalen waar en hoe.

Het was een écht huwelijk. Voor een échte ambtenaar van de burgerlijke stand, eind vorige maand in het Tuschinski filmtheater in Amsterdam. Chantal van Noorloos en Ruud Verhagen (26) zetten hun handtekeningen onder een echte trouwakte.

Maar het was óók een publiciteitsstunt. Het huwelijk was betaald door filmdistributiemaatschappij A-film, en bedoeld om de Hollywood-film The Wedding Crashers meer bekendheid te geven. Het paar had het huwelijk gewonnen met een prijsvraag. Toen Chantal aan de arm van haar vader door de filmzaal schreed, op de bruiloftsmars van Mendelssohn, werd zij omgeven door een haag van door A-film uitgenodigde gasten. ,,Natuurlijk ben je onderdeel van een publiciteitscampagne'', zei Chantal. ,,En tijdens het aansnijden van de taart stonden onze eigen gasten wat te ver achteraan. Maar dat weegt niet op tegen het feit dat het prachtig was. En dat we deze dag nooit meer vergeten.''

Chantal en Ruud bevinden zich in een snel kleiner wordend gezelschap. Trouwen hoeft van veel mensen niet meer. Jan Latten, hoogleraar demografie aan de Universiteit van Amsterdam en demograaf bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), voorziet dit jaar een ,,historische crash in het aantal trouwerijen''. Als de trend doorzet, zullen er dit jaar slechts 71.000 huwelijken worden gesloten. Zo laag is het sinds de oorlogsjaren niet meer geweest. Het topjaar was 1970, toen 124.000 paren trouwden.

De oorzaken? Er is geen sociale of religieuze druk meer om te trouwen. Verder hebben vrouwen steeds vaker een baan en een opleiding en hebben zij het geld om zelf te kiezen of ze willen trouwen, samenwonen of alleen willen blijven. ,,Het huwelijk is een persoonlijke keuze geworden'', zegt Latten.

Ook juridisch gezien is het huwelijk uit de tijd. De huwelijkse voorwaarden zijn nodig aan herziening toe, concluderen hoogleraar Caroline Forder van de Universiteit Maastricht en hoogleraar aan de Universiteit van Leuven en Tilburg, vermogensadvocaat Alain Verbeke in hun boek Gehuwd of niet: maakt het iets uit? dat op 16 september in Maastricht gepresenteerd wordt. Enerzijds is een aantal huwelijkse voorwaarden veel te zwaar en ouderwets voor de huidige tijd, anderzijds gaan de wetsbepalingen juist niet ver genoeg. Vooral vrouwen blijven na een scheiding met financiële problemen zitten, zo schrijven Forder en Verbeke in hun boek.

Wie wel trouwt, kiest steeds vaker voor een eigen invulling van de ceremonie. Volgens de wet moet een huwelijk in het stadhuis worden voltrokken, door een ambtenaar van de burgerlijke stand. Maar wat onder een stadhuis wordt verstaan, wordt steeds ruimer geïnterpreteerd. Veel paren willen zelf een locatie kiezen, en zelf iemand voordragen die het huwelijk sluit, bijvoorbeeld de vader van de bruid of een goede vriend.

Gemeenten spelen op die trend in. ,,De laatste vijf jaar signaleren wij een sterke behoefte bij gemeenten het aantal trouwlocaties uit te breiden'', zegt Ron van Troost van de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB). Gemeenten willen tegemoetkomen aan wensen van hun burgers.

Maar er speelt mogelijk ook een financieel aspect mee, denkt raadslid Ed Meesters van Papendrechts Algemeen Belang. Als burgers niet krijgen wat ze willen, gaan ze naar een andere gemeente. En dan lopen gemeente en plaatselijke middenstand geld mis, is zijn redenering.

In Papendrecht kan overal getrouwd worden. Net als in Zevenhuizen-Moerkapelle, waar een huwelijk werd gesloten in een duiktank, onder water, voor het stadhuis. In Zandvoort is het mogelijk in de `Tarzanbocht' van het circuit te trouwen. Ook in Nieuwerkerk aan den IJssel kan sinds dit jaar overal getrouwd worden. Om daar bekendheid aan te geven krijgen trouwkandidaten die zich dit jaar opgeven honderd euro korting.

,,Vooral bij de mensen thuis is populair'', zegt Max Vleugel, hoofd burgerzaken van de gemeente. ,,Aanvankelijk waren de ambtenaren er wat sceptisch over. Maar het geeft toch een hele aparte, intieme sfeer. Zo is nota bene de zoon van de burgemeester getrouwd in de tuin van zijn vaders woning.'' Overigens geldt in alle gemeenten dat ambtenaren voor elke aangevraagde locatie bepalen of deze geschikt is.

De gemeente Roermond profileert zichzelf met de term `doe-het-zelf-huwelijk'. Daar is het niet alleen mogelijk overal te trouwen, maar kan het paar ook zelf zijn ambtenaar van de burgerlijke stand kiezen.

,,Eigenlijk is de wetgever niet zo blij met deze mogelijkheid die al in veel gemeenten wordt gehanteerd'', zegt Ron van Troost van de NVVB. ,,De minister vindt dat een huwelijkssluiting eigenlijk louter voorbehouden moet zijn aan de ambtenaar van de burgerlijke stand.'' Maar de gemeente beslist. De vereniging heeft wel een `algemeen advies' uitgebracht waarin staat dat minimaal de veiligheid van de aanwezigen gewaarborgd moeten zijn, en dat de akte uiteindelijk in het bevolkingsregister belandt.

De NVBB zou graag eens een ,,gesprek hebben'' met minister Donner (Justitie) over de huidige trouwpraktijk. De vereniging stelt voor dat er wordt onderzocht of een `duaal stelsel' kan worden ingevoerd. In dat geval zouden – naar Amerikaans model – ook niet-ambtenaren tegen betaling huwelijken moeten kunnen sluiten. ,,Maar dat gesprek is er nog niet van gekomen'', zegt Van Troost.

Het Papendrechtse raadslid Ed Meesters vraagt zich af waar de grens ligt. Hij verzette zich tegen het vrijgeven van de trouwlocaties in zijn gemeente. ,,Ik vind een huwelijk een te belangrijk moment om zomaar even overal te laten sluiten. Ik snap dat sommige mensen ons raadhuis saai vinden, maar stel dat ze in een bordeel willen trouwen, moeten we dat dan maar toelaten? Ik vind van niet. De locatie moet passen bij de status van het burgerlijk huwelijk, zoals een rechter ook geen recht spreekt op het strand.''

Chantal en Ruud zouden zo weer in Tuschinksi trouwen, zeggen ze. ,,Het maakt niet uit of je het in een luchtballon doet of in het stadhuis'', zegt Chantal. ,,Als het maar geen impulsieve daad is en er getuigen die je kent achter staan.'' Maar hoe mooi het huwelijk ook was, ze zijn blij dat ze nog een écht huwelijk krijgen in de kerk, want ze zijn beiden gelovig. ,,Als het hierbij gebleven was, was het wel wat oppervlakkig geweest'', zegt de moeder van Chantal in de foyer na afloop in Tuschinksi. ,,Niet persoonlijk genoeg. Maar dit was natuurlijk wel heel prachtig.''

    • Japke-d. Bouma