Amsterdam-Dakar in vijf dagen

In de woestijn van Mauritanië wordt hard gewerkt aan de laatste kilometers van de eerste snelweg door de Sahara. Handel tussen Europa en West-Afrika wordt nu een stuk eenvoudiger.

De douaniers die kantoor houden in een houten hok langs de weg, liggen verveeld op hun bed. Slechts een paar reizigers per dag passeren de grens tussen Mauritanië en de door Marokko bezette Westelijke Sahara. Zuchtend staat een beambte op als een groep reizigers op de drempel van zijn hok verschijnt. Hij noteert de paspoortgegevens in een dik boek en schrijft een kwitantie uit om 10 euro te incasseren voor het geleverde werk. Daarna zijgt de functionaris weer neer op zijn bed.

De nieuwe asfaltweg die van noord naar zuid door de Sahara loopt, is bijna af. ,,Op dit moment wordt in de woestijn van Mauritanië gewerkt aan de laatste vijftien kilometer'', vertelt een van de douaniers, die gekleed is in een groen uniform en een tulband in dezelfde kleur. De weg, die dit najaar officieel geopend wordt, zal vrijwel zeker een grote stroom nieuwe reizigers trekken. Door het rulle zand was het voor vrachtwagens met opleggers bijna onmogelijk de Sahara te doorkruisen. Zelfs four wheel drives hebben regelmatig problemen. ,,Auto's die in het zand blijven steken zijn binnenkort verleden tijd, graven en duwen hoeft niet meer.''

De Sahara-snelweg door Marokko, de Westelijke Sahara en Mauritanië is de eerste in zijn soort. Vanuit geen enkel ander land in de regio is het mogelijk om op een verharde weg van noord naar zuid de woestijn te doorkruisen. Niet vanuit Egypte, niet vanuit Libië, niet vanuit Algerije. In al die landen moeten auto's honderden kilometers lang over onverharde pistes met veel keien en los zand. De nieuwe snelweg, die vrijwel volledig langs de kust van de Atlantische Oceaan loopt, maakt het mogelijk om de 5.000 kilometer tussen Amsterdam en de Senegalese hoofdstad Dakar af te leggen in minder dan vijf dagen. Ook met een personenauto is de tocht binnenkort eenvoudig te maken.

Sinds Marokko in 1975 de Westelijke Sahara bezette is in gestaag tempo gewerkt aan de nieuwe snelweg. Elk jaar kroop het asfalt een stukje verder naar het zuiden, totdat vijf jaar geleden de zuidgrens van de Westelijke Sahara werd bereikt. Gewacht werd op de voltooiing van het laatste deel, de 500 kilometer tussen de steden Nouâdhibou en Nouakchott in Mauritanië. Nadat het Arabische Fonds voor Economische Ontwikkeling zich bereid toonde om driekwart van het 86 miljoen euro kostende project te financieren werd drie jaar geleden begonnen met de aanleg van dit laatste stuk. De Mauritaanse regering betaalt ongeveer 15 procent van de kosten, de rest wordt gefinancierd door de Islamitische Ontwikkelingsbank. Westers ontwikkelingsgeld komt er niet aan te pas.

,,De nieuwe weg is van groot belang voor de lokale economie'', zegt Moussa ould Hamed, hoofdredacteur van het weekblad Le Calame. ,,Niet alleen Mauritanië profiteert, ook andere landen in West-Afrika.''

Vanuit Nouakchott lopen verharde wegen naar onder meer Dakar in Senegal en Abuja in Nigeria. Daardoor wordt handel tussen Europa en West-Afrika stukken eenvoudiger dan voorheen. ,,Vooral de visserij is gebaat bij de nieuwe weg'', beweert Ould Hamed. De Mauritaanse kustwateren behoren tot de meest visrijke gebieden ter wereld. Spaanse vrachtwagens rijden nu dagelijks naar Marokko en de Westelijke Sahara om inktvis te kopen. ,,Binnenkort rijden ze vast en zeker ook naar Mauritanië'', denkt Ould Hamed. Slachtvee zal naar verwachting massaal in vrachtauto's naar het noorden gaan. Overal in West-Afrika leven nomaden die deze dieren fokken. En nog belangrijker: de prijzen van vee zijn er stukken lager dan in Europa en Noord-Afrika.

Eigenlijk had de eerste snelweg door de Sahara eind vorig jaar al af moeten zijn. Dat is niet gelukt omdat een van de vier gecontracteerde wegenbouwbedrijven, het Egyptische GNC Desert Roads, op grote problemen stuitte. Het Mauritaanse personeel, dat ontevreden was over de werkomstandigheden en de te laat betaalde salarissen, ging geruime tijd in staking. De drie andere wegenbouwbedrijven – Arab Contracters uit Egypte, Bouzgenda uit Tunesië en SNCTPC uit China – hadden geen problemen. Zij rondden het werk wel af binnen de afgesproken termijn. De stroken asfalt die zij zouden aanleggen, zijn al ruim een jaar af, inclusief de kilometerpaaltjes en de witte strepen.

Marokko en Mauritanië zijn niet de enige landen die werken aan een Sahara-snelweg. Algerije bouwt al meer dan twintig jaar aan een verharde verbinding met het zuidelijke buurland Niger, en ook Libië heeft grootse plannen. Maar een weg aanleggen door de woestijn is minder makkelijk dan het lijkt. Om kosten te besparen worden vaak te weinig viaducten gebouwd. Het asfalt ligt gewoon op de bodem van droge rivierbeddingen, onder het mom dat het in de woestijn toch bijna nooit regent. Dat is nogal kortzichtig. Want als het wel regent, wat eens in de paar jaar gebeurt, spoelen soms grote stukken weg. In 2002 werd in Algerije de Sahara-snelweg in aanbouw door stortregens grotendeels verwoest.

    • Gerbert van der Aa