`Uitspraak raakt voortbestaan van SGP'

Als het hoger beroep van minister Remkes niets uithaalt, valt tweederde van de financiering van de SGP weg door een rechterlijke uitspraak over lidmaatschap van vrouwen.

In veel opzichten, zegt voorzitter Gerrit Voerman van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, is de uitspraak van de Haagse rechtbank over de subsidiëring van de SGP historisch.

Doordat de partij vrouwen weert als lid, schendt zij het Internationale Vrouwenverdrag. De staat moet daarom de subsidiëring van de partij stopzetten, oordeelde de rechtbank gisteren in de zaak die was aangespannen door de Stichting Proefprocessenfonds Clara Wichmann. Dit, zegt Voerman, ,,raakt rechtstreeks aan het bestaansrecht van de SGP''. ,,Het is in de recente geschiedenis nooit eerder voorgekomen dat de rechter een uitspraak doet over de organisatie van een politieke partij.''

Vijf jaar geleden moesten de Centrumdemocraten van Hans Janmaat van de Raad van State ruim 15.000 euro terugbetalen. Voerman: ,,Maar dat was om procedurele redenen.'' Zo leverde het wetenschappelijk bureau waar de subsidie voor was bestemd, naar het oordeel van de raad te weinig kwaliteit.

Maar de uitspraak van gisteren gaat veel verder, zegt Voerman. ,,En het is nog maar de vraag of de SGP stopzetting van de overheidssteun zal overleven.''

Fractievoorzitter Bas van der Vlies maakt zich sinds gisteren zorgen over zijn partij. Als een eventueel hoger beroep van minister Remkes niets oplevert, zal de SGP circa tweederde van de begroting verliezen – acht ton.

Van der Vlies: ,,De offervaardigheid van de achterban is groot, maar wij kunnen niet structureel op giften bouwen. We hebben nu een vacature voor een nieuwe directeur van het wetenschappelijk instituut. Dat zal lastig worden om in te vullen.''

Sinds 1997 staat in de statuten van de SGP dat vrouwen geen lid mogen zijn van de SGP, een partij met voornamelijk leden met een orthodox-gereformeerde of hervormde achtergrond. Vanzelfsprekend mogen zij dus ook geen bestuursfuncties bekleden of de partij politiek vertegenwoordigen. ,,Gods Woord leert dat man en vrouw krachtens de scheppingsorde een eigen, specifieke, van elkaar onderscheiden roeping en plaats hebben ontvangen'', staat in het beginselprogramma van de partij. ,,In deze orde is de man het hoofd van de vrouw.''

De discussie over de positie van de vrouw dateert uit het midden van de jaren tachtig. Voor het eerst werd een groep vrouwen lid van de SGP, die in 1918 is opgericht uit protest tegen de invoering van het kiesrecht voor vrouwen. In 1997 werden de statuten gewijzigd, waardoor lidmaatschap voor vrouwen ook formeel verboden werd. Vrouwen kunnen nog wel `buitengewoon lid' worden.

Dit standpunt is, ook intern, altijd omstreden geweest. Op het eerste gezicht lijkt de uitspraak over de SGP goed nieuws voor de tegenstanders van de uitsluiting van vrouwen. Voor de SGP-jongeren (12.000 leden) bijvoorbeeld, die het volgens een eigen onderzoek in grote meerderheid niet eens zijn met het vrouwenstandpunt. En voor de vijf burgemeesters en 38 wethouders, die meestal ook voor een liberalere koers van de partij zijn.

Wim van Duijn, wethouder in Katwijk, voert al jaren een strijd voor gelijkstelling van vrouwen en mannen. Hij is het niet eens met de opvatting van het hoofdbestuur dat vrouwen wel gelijkwaardig, maar niet gelijk aan mannen zijn. De meeste collega-wethouders zijn het met hem eens. Uit een peiling van vorig jaar blijkt dat de meeste lokale bestuurders van het `vrouwenstandpunt' af willen.

Maar Van Duijn is helemáál niet zo gelukkig met de uitspraak van de rechter, zegt hij. ,,Ik denk eerder dat die een averechts effect kan hebben op de discussie in de partij. Veel partijleden zien het als een inperking op het recht van godsdienst en vereniging.'' Daardoor, zegt Van Duijn, ,,zal de interne loyaliteit alleen maar toenemen''.

Wethouder Van Duijn voert al jaren een lobby tegen het weren van vrouwen, maar hij weet ook dat binnen de partij veranderingen langzaam gaan. ,,Er is een grote groep leden die oprecht gelooft dat vrouwen op grond van de Bijbel geen bestuursfunctie mogen bekleden. Daar moet je respectvol mee omgaan. Van buitenaf kun je veranderingen in de partij nooit beïnvloeden.''

Met een groep raadsleden en wethouders zijn we vorig jaar bij het landelijk bestuur langs geweest. Het bestuur heeft hierop een commissie ingesteld van predikanten en partijprominenten om verder onderzoek te doen.

Voorzitter Christian van Bemmel van de SGP-jongeren verwacht hier meer van dan van de rechterlijke procedure. Van zijn leden heeft tweederde er ,,geen bezwaar'' tegen als vrouwen namens de SGP in de Tweede Kamer terechtkomen. ,,Maar de uitspraak van gisteren draagt niet bij aan de roep om verandering. Ik denk eerder dat er in de partij een antireactie op gang gaat komen. Er zijn veel leden voor verandering, maar zij zitten hier niet op te wachten.''

Fractievoorzitter Bas van der Vlies voelt niets voor een nieuwe discussie over de positie van de vrouw. ,,Die zal onontkoombaar weer een extra impuls krijgen, maar ik zit daar niet op te wachten.'' Aanpassen van het verbod op lidmaatschap, zodat de subsidie veilig gesteld kan worden, is volgens hem niet aan de orde. ,,Dan zouden wij onze principiële opvattingen aanpassen door een uitspraak van buitenaf. Ik zou het een vorm van angsthazerij vinden als je om financiële redenen je overtuigingen verlaat.''

    • Guus Valk