`Regels moeten dienend zijn'

De vele, vaak tegenstrijdige regels zijn slecht voor de economie en voeden het wantrouwen van de burger tegen de politiek, zegt Leo Stevens, voorzitter van de commissie die de `regeldruk' onderzocht.

Wil Nederland een einde maken aan het woud van overbodige en tegenstrijdige regels, dan moeten alle overheden, van rijk tot en met provincies en gemeenten, veel afdelingen wetgeving afschaffen. Dat zegt Leo Stevens, hoogleraar fiscale economie aan de Erasmus Universiteit en voorzitter van de commissie die het kabinet eind vorig jaar instelde om de `administratieve lastendruk' te onderzoeken.

,,De vaste staf op een afdeling wetgeving moet zijn bestaan rechtvaardigen door steeds nieuwe wetgeving te produceren. We moeten toe naar een systeem waarbij nieuwe regels alleen worden gemaakt wanneer ze echt nodig zijn, en dan door tijdelijke projectgroepen. De regels moeten dienend zijn, niet frustrerend zoals ze nu vaak zijn. Laten we minder dingen tot in de kleinste details regelen, en meer naar de geest en het principe van de regels handelen.''

De commissie presenteerde vorige week aan staatssecretaris Van Gennip van EZ en minister van Financiën Zalm een lijst van de `toptien' ondernemersergernissen en een eerste rapport over de financiële regelgeving. Tussen nu en eind volgend jaar rapporteert de commissie ook over de sectoren podiumkunsten/vrije tijd, de industrie en de detailhandel.

,,Iedereen kent de voorbeelden van het restaurant dat van de Arbo een stroeve keukenvloer moet hebben tegen het uitglijden, en van de Voedsel- en Warenautoriteit een gladde vloer die goed schoon te maken is. Of de nooddeuren, die van brandweer naar buiten moeten opengaan en van de Arbo naar binnen.'' Schrijnend vond Stevens het relaas van een kleine ondernemer van wie een van de personeelsleden leukemie kreeg. Ondanks het feit dat de werknemer terminaal ziek is, moet de baas een reïntegratieplan voor hem opstellen, op straffe van een boete.

De regeldruk, zegt Stevens, ontmoedigt ondernemerschap, en dat is slecht voor de toch al kwakkelende Nederlandse economie. Sterker nog, de overdaad aan regels en voorschriften werkt malafide ondernemers juist in de hand. ,,Onze commissie heeft met iemand gesproken die zei: er kunnen mij niet genoeg regels zijn, dat houdt de controleurs lekker bezig en dan kan ik m'n gang gaan.''

Stevens had wel affiniteit met het onderwerp: hij is zelf zoon van een kleine ondernemer, zijn vader was kleermaker en had een winkel. Als onafhankelijke wetenschapper – hij is lid van geen enkele politieke partij, hij doet geen belastingadvieswerk en hij heeft geen commissariaten – voelt Stevens zich dan ook vrij om te zeggen dat hij zijn hart vasthoudt als dit kabinet het heeft over daadkracht. ,,Want het kabinet, en de politiek in het algemeen, houdt zich alleen bezig met wetgeving en beleid. Politici vragen zich niet af of die wetgeving ook uitvoerbaar is. De levensloopregeling, de veranderingen van de sociale zekerheid, de kinderopvang, het zorgstelsel – allemaal belangrijke zaken in het leven van mensen, waarvoor nu achter elkaar nieuwe regels in het leven worden geroepen. De burger krijgt het gevoel dat hij geen grip meer op zijn eigen leven heeft, en dat voedt zijn wantrouwen tegen de politiek.'' Dat de waardering voor de regering is gedaald van 80 procent in 1998 naar 48 procent nu, zoals deze week bleek uit een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau, is daarvan het bewijs, vindt hij, evenals het wegstemmen van de Europese Grondwet.

Het kabinet zal toch vaak Brussel de schuld geven? ,,Onzin, daar zijn we toch zelf bij? Het kabinet kan zich wel degelijk verzetten en druk van onderop uitoefenen, en anders de europarlementariërs wel. Overigens is er in eigen land voorlopig nog genoeg te doen.''

Zal het kabinet echt werk maken van zijn aanbevelingen? Of is de commissie niet toch vooral een schaamlap? ,,Ik ben me zeer bewust van dat risico'', zegt de hoogleraar. ,,Daarom heb ik als voorwaarde gesteld dat wij onafhankelijk kunnen opereren en dat we gevraagd én ongevraagd, zeg maar hinderlijk, het kabinet van advies mogen dienen. Maar de bewindslieden stellen zich zeer constructief op.''

REGELS: pagina 16

    • Tracy Metz