Oudste versterking gevonden

Bij het Limburgse Beek is in de afgelopen twee weken onder een akkerland en een kleine boomgaard de oudste versterkte nederzetting van Nederland gevonden.

Het gaat om een 7.000 jaar oude boerennederzetting met zeven tot tien boerderijen die omgeven is door een dubbele droge gracht. De opgraving is verricht door archeologen van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. De versterkte nederzetting behoort tot de Lineaire Bandkeramiek (LBK), de oudste landbouwcultuur in West- en Midden-Europa — genoemd naar de kenmerkende versieringspatronen op het aardewerk.

De Bandkeramiekers vestigden zich alleen in een gebied van tien bij tien kilometer rond Beek. Hier waren goede lössgronden voor landbouw en hier was niet te veel reliëf voor de bouw van hun nederzettingen met hutten van hout en leem. In de omliggende gebieden bleven jagers en verzamelaars vasthouden aan een rondtrekkend bestaan. De nu gevonden versterking bij Beek stamt uit het einde van de LBK-tijd, toen ook in Duitsland versterkingen werden gebouwd. Reden voor de archeologen om te denken aan een tijd van sociale onrust die mogelijk leidde tot onderlinge strijd of strijd met naburige jagers en verzamelaars.

Van de huidige vindplaats was al sinds 1998 bekend dat er Bandkeramische resten te vinden waren. Daarom was de plek al aangewezen als `archeologisch monument'. Om de definitieve waarde van het monument vast te stellen van de vindplaats hebben de archeologen de afgelopen twee weken enkele proefsleuven gegraven. Tot hun verrassing ontdekten ze de resten van twee grachten. De ene is aan de onderkant vrij vlak, de andere spits toelopend. De archeologen denken dat ze oorspronkelijk twee meter diep zijn geweest. De vlakke gracht bevatte ook nog de sporen van een palissade.

In Duitsland waren al enkele nederzettingen van de LBK met een gracht gevonden, maar in Nederland werd zo'n vondst niet verwacht omdat hier al tientallen nederzettingen zijn gevonden allemaal zónder gracht. Tot nu gold een aarden versterking met gracht bij Heerlen uit 3.500 voor Christus als oudste Nederlandse versterking.

    • Theo Toebosch