Lezersvraag

Staatssecretaris Atzo Nicolaï (Europese Zaken) stelde na het Nederlandse referendum over de Europese Grondwet dat het ,,hoog tijd [is] dat we methodes ontwikkelen die garanderen dat zonder de steun van de Europese burgers geen onomkeerbare stappen worden gezet in de besluitvorming over ingrijpende kwesties'' (NRC H, 11 juli 2005). Ligt het derhalve niet voor de hand in Nederland een referendum te houden over uitbreiding van de Europese Unie met Turkije? (E. van Groeningen, Venlo)

Een echt referendum is in Nederland (nog) niet mogelijk. De initiatiefnemers in de Tweede Kamer van het experiment met een raadplegend referendum over de Europese Grondwet willen het wettelijk mogelijk maken een bindende volksraadpleging te houden op initiatief van (een bepaald aantal) burgers zelf.

Of dat lukt zal uiteindelijk afhangen van voldoende steun in het parlement. Komt die er, dan zou Nederland zo'n referendum kunnen houden tegen de tijd dat eventuele toetreding van Turkije tot de EU daadwerkelijk aan de orde is. Dat kan over een jaar of tien, vijftien zijn, want zolang gaan de onderhandelingen met Turkije – die wellicht volgende maand beginnen – naar verwachting duren.

De lidstaten hebben vetorecht over uitbreiding van de EU. Verschillende EU-landen, waaronder Frankrijk, hebben aangekondigd hun bevolking na afronding van de onderhandelingen te raadplegen over de vraag of Turkije bij de EU mag. Ook VVD-leider Jozias van Aartsen heeft zich ook in die zin uitgelaten.

Zijn partijgenoot Nicolaï vindt zo'n referendum na afloop van (succesvolle) onderhandelingen geen goed idee. ,,Je kunt niet gemaakte afspraken zo maar aan je laars lappen. Je moet ook fair zijn jegens landen waar je afspraken mee hebt gemaakt en je moet oppassen dat het referendum geen oneigenlijk middel wordt om van die afspraken af te komen'', aldus Nicolaï. Er zijn volgens hem ,,gelukkig ook andere manieren om met reële zorgen van burgers om te gaan''. Daarbij denkt hij bijvoorbeeld aan ruime overgangstermijnen, zoals bij het vrije personenverkeer.

Vragen over actuele kwesties in Europa kunt u sturen naar europa@nrc.nl of naar NRC Handelsblad, Europaredactie, Postbus 8987, 3009 TH Rotterdam. De redactie selecteert wekelijks een vraag en beantwoordt deze op de Europapagina, die elke donderdag verschijnt.