Het zwartepieten is begonnen

Topman Harm Brouwer van het OM erkent dat de rechters in de zaak-Nienke beter hadden kunnen worden ingelicht. Maar hij wijst ook nog naar het NFI.

Harm Brouwer, de hoogste man van het openbaar ministerie, stuurde dinsdagmiddag om twee uur, nog vóór de uitzending van Nova een brief aan alle officieren van justitie. Het OM wordt ervan beschuldigd cruciaal bewijsmateriaal te hebben achtergehouden in de zaak-Nienke, waardoor Cees B. ten onrechte veroordeeld werd tot 18 jaar cel en tbs. Het gaat om DNA-materiaal dat op de schoenveter is gevonden waarmee het meisje is vermoord en om sporen die op haar lichaam zijn aangetroffen. Onderzoekers van het Nederlands Forensisch Instituut constateerden gedeeltelijke sporen van een derde persoon. Waar de onderzoekers het niet over eens waren is of het ook een daderspoor was. Ze concludeerden alleen wel dat het in elk geval niet het DNA van Cees B. was.

En om die cruciale informatie gaat het. Brouwer ontkent in de brief dat die informatie bewust is achtergehouden. Wat hij wel schrijft is dit: ,,Het NFI heeft in deze zaak, voor het eerst in de geschiedenis, in een gesprek met de zaakofficier kenbaar gemaakt dat er twijfels waren over de schuld van B.'' Volgens hem is het ,,niet onbegrijpelijk'' dat de officier van justitie en de advocaat-generaal die van de twijfels van de NFI op de hoogte werden gesteld ervoor kozen de informatie niet te gebruiken. En dus wist de verdediging er niet van en de rechters ook niet.

Voorzitter Brouwer van het college van procureurs-generaal schrijft dat het niet zo is dat het OM ,,willens en wetens onderzoeksresultaten van het NFI `onder de pet' heeft willen houden.'' Onzin, zegt advocaat Jacques Taekema van Cees B. Het besluit van het OM om de twijfels die tijdens gesprekken met de deskundigen blijken, niet te melden is hetzelfde als bewust achterhouden van informatie. ,,Ik had ervan moeten weten.'' Brouwer, in zijn brief aan de officieren van justitie: ,,Achteraf bezien was het beter geweest die twijfel ook aan de rechter over te brengen.''

Het NFI voerde in opdracht van het OM DNA-onderzoek uit op het lichaam, een aantal kledingstukken en de schoenveter van haar vriendje Maikel waarmee ze gewurgd werd (het moordwapen dus). Het instituut vond zeven belangrijke DNA-sporen. Twee daarvan waren redelijk volledig, vijf niet. Advocaat Taekema vroeg aanvullend onderzoek naar blikjes en peuken die gevonden waren bij een bankje in de buurt van de plaats delict. Het verzoek werd niet gehonoreerd.

Pas toen Wik H. werd opgepakt en de moord op Nienke bekende (Cees B. zat toen al vier jaar vast) kwam de zaak weer aan het rollen.

De discussie lijkt nu te gaan om de vraag of het OM nu wel of niet bewust iets achter gehouden heeft. Maar daar gaat het niet om. Het punt is dat het gevonden DNA-materiaal, hoe beschadigd ook, met `aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid' niet van Cees B. was. En dat is, bij zo'n zedendelict als dit, heel opvallend. Het meisje en het vriendje Maikel, dat voor dood achterbleef, hebben met de dader geworsteld. Volgens deskundigen is het vrijwel onmogelijk dat de dader géén sporen heeft achtergelaten. En dat had het OM en de rechter wakker moeten schudden: het ontbreken van DNA van Cees B. was ontlastend bewijs.

Toen Wik H. de moord bekende en werd gearresteerd, werd bij hem DNA afgenomen. Toen bleek ,,dat de mengprofielen overeenkwamen met het profiel van Wik H.'' Overigens waren de defecte DNA-sporen wel al eerder door jusititie door de DNA-databank gehaald, maar daar stond Wik H. toen nog niet in, want hij was nog nooit eerder veroordeeld. Overigens werd zijn DNA ook aangetroffen op de blikjes en de peuken bij het bankje in het park.

Cees B. moest en zou veroordeeld worden. Hij was tien minuten na de moord aanwezig bij de moordplaats. Hij was bekend bij de politie als pedofiel. Hij bekende de moord tot tweemaal toe. Rechtspsycholoog Peter van Koppen twijfelde al vanaf het begin van de zaak aan de schuld van Cees B. De bekentenissen van Cees B. waren onder zware druk van de politie tot stand gekomen. En toen er eenmaal een bekentenis was, zegt hij, verdween elk kritisch vermogen bij politie en justitie.

Ook het vriendje Maikel, dat overleefde, zegt vandaag in het Algemeen Dagblad dat ook hij door de politie werd gemanipuleerd om voor Cees B. belastende verklaringen af te leggen. Hij zei meteen na de moord dat de dader een pokdalig gezicht had. Cees B. voldeed niet aan dat signalement. Maar Maikels verklaringen werden niet serieus genomen. Hij zou volgens de rechercheurs te getraumatiseerd zijn om nog helder te kunnen denken.

Over enkele weken verschijnen – vervroegd - de conclusies van het onderzoek naar de fouten die door politie en justitie zijn gemaakt in de zaak-Nienke. Het rapport, dat in opdracht van het college van procureurs-generaal werd opgesteld, is al enkele weken afgerond maar nog niet openbaar. Volgens een woordvoerder van justitie gaat zorgvuldigheid boven snelheid en moeten de betrokken officier van justitie Edelhauser van het Rotterdamse parket en de advocaat-generaal Renckens van het Gerechtshof in Den Haag de tijd krijgen om op het rapport te reageren.

Wie er precies `schuldig' is, en of er al dan niet bewust informatie is achtergehouden moet blijken uit dit rapport. Brouwer neemt in zijn brief aan de officieren vast een voorschot op de `schuldvraag'. En zijn conclusie is dan, dat ,,er binnen het NFI verschillende opvattingen leefden [...]. De onderzoeker trok daarin verdergaande conclusies dan de deskundige (die verantwoordelijk was voor het opstellen van het uiteindelijke onderzoeksrapport) wilde overnemen.'' Het zwartepieten is begonnen.