Het beeld

De publieke omroep mag ook wel eens een meevallertje hebben. Zo zou je de onverwachte actualiteit kunnen betitelen van de herhaling van Peter de Baans dramaserie Klem in de draaideur (VPRO, 2003). Daarin wordt de machtsstrijd gereconstrueerd tussen een minister van Justitie (Sorgdrager) en de top van het openbaar ministerie. De nonchalante verwatenheid van Huub Stapel als procureur-generaal Dato Steenhuis – altijd met een rode sjaal om de nek – brengt in herinnering dat zulke heren, net als sommige generaals, een stevige ministeriële aansturing behoeven. Als het OM blundert of zijn boekje te buiten gaat, is de minister immers politiek verantwoordelijk. Vanwege zijn rechtlijnigheid mag je hopen dat minister Donner het gedraai van zijn ambtenaren weet te overleven.

Deze zomer vertoonde de VPRO onder de titel The Staircase de achtdelige Franse documentaireserie Soupçons over een mogelijke gerechtelijke dwaling in de Verenigde Staten. Na 360 adembenemende minuten werd in de slotaflevering The Verdict schrijver Michael Peterson door een jury veroordeeld tot levenslang wegens moord op zijn vrouw Kathleen, die hij levenloos in een plas bloed onderaan de trap in hun huis had aangetroffen. Peterson zei dat ze gevallen moest zijn, aanklager en jury meenden dat daarvoor de verwondingen te ernstig waren. De eerder met een Oscar onderscheiden Franse filmmaker Jean-Xavier de Lestrade had vooral de verdachte en zijn advocatenteam gevolgd, nadat officier van justitie Jim Hardin zich uit de documentaire had teruggetrokken.

Gisteren besloot de BBC de serie, die daar Death on the Staircase heet, met een eigen epiloog van regisseur Nick Copus. In The Aftermath komt Peterson aan het woord in gevangeniskleding, evenals advocaat David Rudolf, aanklager Hardin, de directeur van het rechtbanktelevisiekanaal Court TV en regisseur De Lestrade. De laatste zegt dat hij niet zeker weet wat er op de laatste avond van Kathleen Peterson gebeurd is, maar dat Michael Peterson zeker niet is veroordeeld op grond van wettig en boven elke redelijke twijfel verheven overtuigend bewijs ('beyond reasonable doubt'). De liberale, pedante schrijver had in het verleden het openbaar ministerie in Durham, North Carolina, jarenlang in een regionale krantencolumn beschuldigd van partijdigheid en corruptie. De aanklager ontdekte in zijn onderzoek dat de verdachte buitenechtelijke relaties met mannen onderhield. Daarmee stond, volgens de aan een Europese moraal gewende De Lestrade, in het bigotte zuiden Petersons schuld min of meer vast. Ook weet Peterson zeker dat de jury veel naar Court TV keek, waar men niet bepaald op zijn hand was.

Peterson zegt in beroep te gaan, De Lestrade stelt dat hij niet anders kan doen dan ook die procedure te filmen. Interessant voor Nederland, dat geen juryrechtspraak kent, is in deze zaak het debat over de relatie tussen een omstreden deskundige, een patholoog-anatoom, en de aanklager die haar uitkoos. En de vraag naar de rol van de media bij het verslaan van een proces, want juryleden én rechters zijn ook maar mensen.