Herontdekte Rubens in Mantua

Een vergeten schilderij van de Antwerpenaar Pieter Paul Rubens (1577-1640) is de blikvanger van een kleine tentoonstelling die vrijdag opent in het Palazzo ducale in het Italiaanse Mantua.

Rubens maakte het werk in de jaren 1602-1603 in opdracht van hertogin Eleonora Gonzaga. Vroeg in zijn carrière verbleef de Antwerpse meester Rubens acht jaar als hofschilder van de Gonzaga's in Mantua voor wie hij onder meer een beroemd schilderij vervaardigde met portretten van de hertogelijke familie knielend bij de verschijning van de Drieëenheid in de wolken. Het herontdekte schilderij is een fors altaarstuk van twee meter hoog. Het toont de Kruisafneming van Christus in een nachtelijk decor. Oorspronkelijk moet het zich hebben bevonden in Eleonora's privé-kapel in het hertogelijk paleis.

De expositie toont een aantal retabels en devotiestukken die Eleonora in het begin van de zeventiende eeuw voor die `kapel boven Santa Croce' bestelde.

Stilistisch sluit het werk, met zijn expressieve compositie en dramatische licht-donkercontrasten, goed aan bij het vroege werk van Rubens, en bij dat van zijn leermeester Otto van Veen. De manier waarop het bleke, levenloze lichaam van Christus wordt opgevangen door omstanders, van wie er een, om zijn handen vrij te hebben, een rand van de lijkwade tussen zijn tanden klemt, doet denken aan de Kruisafneming die Rubens zo'n tien jaar later zou schilderen in een drieluik voor de kapel van de Kloveniers in kathedraal van Antwerpen.

De `nieuwe' Rubens werd door de Duitse kunsthistoricus Justus Müller Hofstede ontdekt in een particuliere verzameling in Duitsland. Het werk was lange tijd niet als een werk van Rubens herkend, omdat het vernis door kaarsenwalm sterk was verdonkerd. Na een grondige schoonmaakbeurt is Rubenskenner Müller Hofstede er echter `voor honderd procent' van overtuigd dat het altaarstuk van de hand van de meester is. De toeschrijving wordt bevestigd door een getrouwe kopie die een Italiaanse schilder in de periode 1611-1614 naar het werk maakte, en waarvan is gedocumenteerd dat zij is geschilderd naar het origineel van Rubens in Eleonora Gonzaga's kapel.

Eleonora de' Medici Gonzaga e l'oratorio sopra Santa Croce: pittura devota a corte. Te zien 9 sept t/m 11 dec Palazzo ducale, piazza Sordello 40, Mantua.

    • Bram de Klerck