Todd Solondz zonder scherpe kantjes

Van een regisseur die bij voorkeur pedofielen portretteert en droevige dikke meisjes, verwacht je misschien dat hij in al zijn films voorsteeds Amerika tot op z'n morele geraamte uitkleedt, zoals Todd Solondz deed in Wellcome to the Dollhouse, Happiness en Storytelling. Maar Palindromes mist de scherpe kantjes van met name die eerste twee films. Het is vooral een wandeling door een filosofische proeftuin. Een psychologisch experiment met het publiek rondom de vraag onder wat voor voorwaarden wij ons nu eigenlijk met een filmpersonage identificeren.

Daarom koos Solondz ervoor om zijn hoofdpersoon Aviva, een nauwelijks puberend meisjes dat dolgraag een baby wil, door verschillende acteurs en actrices te laten spelen. Dat is niet nieuw. Buñuel deed dat bijvoorbeeld in Cet obscur objet du désir (1977), een ook door Solondz graag aangehaald voorbeeld.

Maar Palindromes is wel origineel en radicaal in het smoelenboek dat hij kiest: een klein meisje, de Hollywood-actrice Jennifer Jason Leigh, een enorme zwarte vrouw, een pre-puberende jongen. En de film doet er verhaaltechnisch werkelijk alles aan om ons met dat ene meisje dat zij spelen te engageren.

Als een moderne Alice reist Aviva door een Wonderland van morele overtuigingen. Die tocht voert haar door de voor- én de achterdeur van abortusklinieken, de shiny happy wereld van born again Christians (letterlijk herboren: zij wonen in het paradijs) en het cynisme van de anti-abortusindustrie. Palindromes is niet per se pro life. Hij gunt ál zijn personages een plek onder de zon. Hij is eerder pro choice, want in die vrije keuze ligt pas echt het respect voor het individu dat de hypochondrische Solondz wil verkondigen én afdwingen.

Of Palindromes ook echt een palindroom is, een woord, dat je net zoals de naam van protagoniste Aviva van voor naar achter kunt lezen en weer terug, is nog maar de vraag. In een vertelling suggereert dat nog iets van een lineaire tijd, en daarmee ontwikkeling, al is die gespiegeld.

Solondz' wereldbeeld is eerder circulair. Hoe moverend zijn personages ook zijn, er is wel beweging, maar geen vooruitgang. Solondz ging op pad om te bewijzen dat iemands essentie van binnen zit - en inderdaad, daarom noemen ze het ook wel een kern.

Palindromes. Regie: Todd Solondz. Met: Ellen Barkin, Richard Masur, Matthew Faber, Jennifer Jason Leigh. In: Cinecenter en Kriterion, Amsterdam; Cinerama, Rotterdam; Lumière, Maastricht; Louis Hartlooper, Utrecht.

    • Dana Linssen