Ik worstel en zing erover

Na de overstroming van de Mississippi in 1927 ontstond de `flood blues'.

Het liedje zit weer in mijn hoofd sinds vorige week, toen New Orleans vol begon te lopen. `Louisiana 1927' heet het, want het gaat over de grote overstromingen van de Mississippi in 1927; maar de tekst zou gisteren geschreven kunnen zijn. `What has happened down here is the winds have changed', luidt de eerste zin, waarna een bluesy stem verder gaat met een vers waarin alleen de windrichting veranderd hoeft te worden: `Clouds roll in from the north and it starts to rain'. De ik-figuur spreekt over dambreuken en over zes voet water in de straten:

The river rose all day

The river rose all night

Some people got lost in the flood

Some people got away right,

En na een hartverscheurend refrein (`Louisiana, Louisiana / They're tryin' to wash us away') vertelt hij hoe de president de schade op komt nemen en meer in zijn imago geïnteresseerd blijkt dan in het leed van de mensen. Luisterend naar de wezenloze clichés van Calvin Coolidge (`Isn't it a shame what the river has done / to this poor cracker's land') mogen we concluderen dat president Bush in elk geval niet minder daadkrachtig is dan zijn verre voorganger.

De zanger-componist van `Louisiana 1927' is Randy Newman; hij zette het op zijn album Good Old Boys (1974), dat je kunt beschouwen als een muzikale cultuurgeschiedenis van de zuidelijke staten door de ogen van de rednecks. De watersnoodramp van 1927 heeft de inmiddels 60-jarige Newman niet meegemaakt, maar hij heeft enig recht van spreken. Hij bracht zijn vroege jeugd door in New Orleans en zong in een ander beeldschoon liedje, `New Orleans Wins The War' (1988), onder meer over een natte zomer waarin hij vuilnisbakken zag drijven door Canal Street. Dat was natuurlijk niets vergeleken met de verhalen die hij van zijn moeder hoorde over die fatale aprilmaand in 1927, toen de Mississippi zó vol was dat de levee bij Greenville barstte. Het stadje, zo'n 200 kilometer vóór de monding van de rivier, kwam meters onder water te staan, maar dat verminderde de stuwkracht van het water nauwelijks. Een week later werd New Orleans ernstig bedreigd, en besloten de autoriteiten om een dijk te laten springen om de metropool te redden. `The river has busted through', zingt Newman, `clear down to Plaquemine / Six feet of water in the streets of Evangeline'.

De blanke burgermannen van Evangeline (100 kilometer ten westen van de Mississippi) hadden dus wel reden om te denken that de hoge heren bezig waren hen weg te spoelen. Maar ze waren er beter aan toe dan de zwarte bevolking in het getroffen gebied. Driehonderd mensen, voornamelijk zwarte landarbeiders die onder dwang hadden gewerkt aan het versterken van de levee, verdronken meteen; meer dan zeshonderdduizend arme boeren verloren al hun bezittingen. Net als in 2005 waren de slachtoffers vooral zwarten die geen geld hadden om weg te komen (of die door blanken verhinderd werden om naar de hogergelegen gebieden te vluchten). En net als nu werden in de nasleep van de natuurramp de zwarten op alle mogelijke manieren gediscrimineerd, tot aan de voedselverdelingen toe. Volgens moderne historici ligt de oorsprong van de Great Migration van zuidelijke negers naar de noordelijke steden dan ook voor een belangrijk deel in de Flood of '27.

Newmans `Louisiana 1927', een klagend nummer dat qua melodie sterk doet denken aan het veel beroemdere `Sail Away', is maar één van de vele sterke bluessongs waarin de overstromingen van 1927 werden geboekstaafd. Je kunt zelfs van een apart genre spreken: de flood blues, genoemd naar de gelijknamige slow song die zangeres Sippie Wallace twee maanden na de ramp opnam. Lonnie Johnson speelde de sombere `Broken Levee Blues', met de gedenkwaardige regel `The water's all up 'round my windows, backin' up in my door'. Blind Lemon Jefferson kwam in juni 1927 met de `Rising High Water Blues', waarin een vader tegen zijn kinderen zegt `Backwater left us all alone'. Charley Patton zong `High Water Everywhere', waarop een paar jaar geleden nog door Bob Dylan werd gevarieerd. En Kansas Joe en Memphis Minnie (op een knisperende gitaar) predikten doem in `When The Levee Breaks', een nummer dat veertig jaar later zonder bronvermelding opnieuw werd opgenomen door de rockgroep Led Zeppelin.

Of Katrina een vergelijkbare stroom van muziek teweeg zal brengen, valt moeilijk te voorspellen. Maar het begin is er: Fats Domino is gered, en afgelopen vrijdag trad een andere zwarte zanger uit New Orleans, Aaron Neville, op tijdens een benefietuitzending van de verenigde Amerikaanse televisiezenders. Wat hij zong lag voor de hand: `Louisiana 1927'.