Een aparte factor in Haagse politiek

Geen andere partij in de Tweede Kamer bestaat langer dan de Staatkundig Gereformeerde Partij. Zij werd opgericht uit vrees voor het kiesrecht voor vrouwen.

Het vrouwenstandpunt van de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) speelde in de partij zelf tot de jaren tachtig van de vorige eeuw nauwelijks een rol. Vrouwen konden alleen `slapend lid' worden.

De kwestie kwam aan het rollen doordat medio jaren tachtig een groep vrouwen lid werd van de SGP. De partij veranderde haar statuten in 1997. Vanaf dat moment mochten de circa twintig vrouwelijke leden geen lid meer zijn en geen bestuurlijke partijfuncties meer bekleden. Een van hen, de Haagse R. Grabijn-Van der Putten, stapte hierop in 2001 naar de Commissie Gelijke Behandeling. Vrouwen weren als lid komt neer op discriminatie, vond zij. De commissie deed hier geen uitspraak over. De Stichting Proefprocessenfonds Clara Wichmann spande hierop een rechtszaak aan tegen de Nederlandse staat en de partij zelf, waarover vandaag uitspraak is gedaan.

De Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP), de oudste nog bestaande partij van Nederland, is in 1918 door de Zeeuwse dominee G.H. Kersten opgericht uit verzet tegen de invoering van het algemeen vrouwenkiesrecht, die toen op stapel stond. De partij bezet sinds 1922 onafgebroken een of meer zetels in de Tweede Kamer, en is daarmee de langst zittende partij. Het zetelaantal in de Tweede Kamer schommelt sinds de Tweede Kamer 150 zetels kent, tussen de twee en drie.

De partij heeft in sommige delen van het land, de zogenoemde bible belt, een relatief sterke en trouwe aanhang. Dat geldt bijvoorbeeld voor delen van Zeeland (Tholen, Sint Philipsland), Zuid-Holland (Goeree-Overflakkee, Alblasserwaard), Gelderland (Veluwe) en Overijssel (omgeving Zwolle, Staphorst, Rouveen). De partij bezet momenteel twee Kamerzetels, twee zetels in de Senaat en ze delen een zetel met de ChristenUnie in het Europees parlement. Lokaal bezet de partij op dit moment vier burgemeestersposten.

SGP-oprichter Kersten zat tot 1946 in de Kamer voor zijn partij. Toen moest hij de Kamer gedwongen verlaten wegens zijn gedragingen in de Tweede Wereldoorlog. Kersten had in 1941 toegestaan dat het SGP-blad De Banier onder de naam Algemeen Protestants Dagblad onder leiding van een NSB'er bleef verschijnen.

Hoewel de partij strikt volgens de bijbelse normen politiek bedrijft, is de SGP tegen een `kerkstaat' en tegen een staatskerk. Staat en kerk hebben afzonderlijke verantwoordelijkheden. Toch mogen geloof en politiek in de ogen van de SGP niet gescheiden worden.

Die in het huidige tijdsgewricht unieke formule maakt de SGP tot een aparte factor in het Haagse krachtenveld. In een recente discussie over de herinvoering van de doodstraf, bepleit door toenmalig minister Hilbrand Nawijn (Vreemdelingenbeleid, LPF), schaarde de SGP zich met de bijbel in de hand achter de doodstraf.

Politieke voorlieden van de SGP stonden en staan bekend in politiek Den Haag om hun staatsrechtelijke correctheid. De huidige fractievoorzitter, Bas van der Vlies, kwam in juni 1981 in de Tweede Kamer en is met 8.856 dagen het langst zittende Kamerlid. Hij wordt vaak door zijn collega's geprezen om zijn inhoudelijke en precieze manier van debatteren.

De SGP heeft nog nooit deelgenomen aan een regering, maar in 2003 was het wel bijna zover. Als alternatief voor de LPF of D66 hebben CDA en VVD toen vergaande gesprekken gevoerd met de voormannen van ChristenUnie en SGP. Juist vanwege de fundamenteel andere visie van de SGP op de plaats van de vrouw in de samenleving wilden met name de liberalen uiteindelijk toch niet met deze zogenoemde Staphorster variant door.

Het laatste verkiezingsprogramma van de SGP, Tot Uw Dienst geheten, verwoordde de kernwaarden van de partij, te weten huwelijk en gezin, bescherming van leven, zorg voor zieken en hulpbehoevenden en veiligheid.