De verkiezing van president Mubarak

Vandaag worden in Egypte de eerste presidentsverkiezingen met meer kandidaten gehouden. Niemand twijfelt eraan dat president Hosni Mubarak zal winnen.

President Hosni Mubarak had er zelfs zijn stropdas voor afgedaan. Egypte heeft een echte verkiezingscampagne achter de rug voorafgaand aan de eerste echte presidentsverkiezingen die vandaag plaatshebben. Dat wil zeggen verkiezingen met meer kandidaten dan alleen de kandidaat van de laatste vier keer, Hosni Mubarak. De overeenkomst met de vorige keren is de algemene overtuiging dat Mubarak ook dit keer zal winnen.

Mubarak (77) steunt op een partijorganisatie die diepgeworteld is in de maatschappij en haar kiezers kent en beloont. De officiële media zingen eenstemmig en luid zijn lof. Hij is een man met macht, gezag en 24 jaar ervaring, een hecht anker in een tijd vol onzekerheden. Zijn negen tegenstanders kunnen hier geen van allen tegen opbieden. Of de verkiezingen nu gemanipuleerd worden of volstrekt eerlijk verlopen of wat dan ook er tussenin, een meerderheid van de kiezers zal op Mubarak stemmen voor een vijfde termijn van zes jaar.

Dit resultaat van een in principe democratische hervorming weerspiegelt de situatie in veel andere landen in de Arabische wereld. In Saoedi-Arabië zijn eerder dit jaar voor het eerst in 40 jaar gemeenteraadsverkiezingen gehouden. In Libanon hebben parlementsverkiezingen in afwezigheid van het Syrische bezettingsleger in plaats van een pro-Syrische een anti-Syrische meerderheid opgeleverd. Maar de machthebbers en machtsverhoudingen blijven voorlopig dezelfde. Het koningshuis blijft in een coalitie met de conservatieve geestelijkheid Saoedi-Arabië beheersen. De tientallen jaren geleden vastgelegde verhouding tussen de verschillende sekten bepaalt nog altijd wie welke macht hebben in Libanon.

De jeugdige vleugel in zijn Nationaal-Democratische Partij (NDP), waarin Mubaraks zoon Gamal een hoofdrol speelt, had de campagne van de president georganiseerd, op zijn Amerikaans. Dat was wél volstrekt nieuw: de president die zich onder de mensen begaf in plaats van er door een haag van beveiligers van te worden gescheiden, en die een beleid stond te verkopen.

Mubarak reisde het land door om scholen, ziekenhuizen en miljoenen nieuwe banen te beloven en boeren te omhelzen. Hij liet zich vereeuwigen met de beroemdste blijspelacteur van het land, Adel Imam. Er was ook een videofilm gemaakt waarin hij en zijn vrouw Suzanne over hun eerste huwelijksjaren vertellen.

En er was de new look van de president, die opeens zonder das werd gesignaleerd. ,,Was het de bedoeling om hem jonger te maken?'', vroeg het Engelstalige Al-Ahram Weekly aan campagnecoördinator Hassan Badrawi, een invloedrijke NDP-parlementariër. ,,Het is niet een kwestie van jonger, maar we willen duidelijk maken dat dit een capabele persoon is, en hij doet dat prachtig'', antwoordde Badrawi. ,,Hij gaat elke dag van de ene plaats naar de andere en begeeft zich onder de mensen en houdt overal toespraken. Het is belangrijk [duidelijk te maken] dat de president capabel is, en gezond, en heel wat kan afreizen.'' Héél belangrijk: vorig jaar ontstond grote bezorgdheid over Mubaraks gezondheid en toekomstig functioneren toen hij plotseling naar Duitsland vertrok voor een rugoperatie.

Hoe dan ook waren in de verkiezingswet dusdanige voorwaarden aan presidentskandidaten gesteld dat Mubarak niet onverwachts zou worden geconfronteerd met gevaarlijke outsiders. Alleen vertegenwoordigers van de (kleine) legale politieke partijen of onafhankelijke kandidaten die de steun hadden van 65 leden van het parlement – dat door Mubaraks NDP wordt beheerst – konden zich melden.

De fundamentalistische Moslimbroederschap, die wordt beschouwd als Egyptes grootste oppositiebeweging, wordt door de regering niet als politieke partij toegelaten. Dat zou maar tot ,,verschrikkelijke religieuze conflicten leiden'', rechtvaardigde Mubarak dat verbod zondag nog in een televisievraaggesprek. ,,Kijk maar wat er gebeurt in landen om ons heen.'' Egypte wil geen Algerije worden, luidt zijn boodschap naar de kritische buitenwereld voor het geval die druk zou willen uitoefenen tot legalisering van de Broederschap. Daarom kan er geen fundamentalistische presidentskandidaat zijn.

Ayman Nour van de nieuwe Ghad (Morgen) partij en Noman Gomaa van de oude Wafd, leiders met een beperkte bekendheid buiten Kairo maar nog de belangrijkste tegenkandidaten, probeerden in de campagne de Moslimbroederschap ertoe te verleiden hen te steunen. Maar de Moslimbroederschap ging uiteindelijk niet verder dan een suggestie aan de kiezers niet op Mubarak te stemmen – zonder diens naam te noemen of een andere kandidaat aan te bevelen. Niemand moest ,,een onderdrukker steunen of samenwerken met een verdorvene of een tiran'', aldus een eind vorige maand uitgegeven verklaring. Wie met die 'tiran' werd bedoeld, was wel duidelijk.

Maar door niet man en paard te noemen hield de Moslimbroederschap nog steeds alle opties open, zowel naar de machthebbers als de oppositie toe. Voor de fundamentalisten is de tijd van confrontatie nog niet gekomen. De regering op haar beurt liet vervolgens verscheidene gevangen Moslimbroeders vrij van wie er als voorschot op de verkiezingen de afgelopen maanden honderden waren gevangengezet.

    • Carolien Roelants