Zorgen omroep gaan verder dan einde van de NPS

De Tweede Kamer liet omroepen en programma-makers gisteren reageren op de kabinetsplannen voor de Publieke Omroep.

Pino stond de pers te woord. En hij overhandigde 93.000 handtekeningen aan Tweede-Kamerleden van mensen die vinden dat de NPS behouden moet blijven. Op twee grote buitenpodia op het Haagse Plein waren de hele dag optredens, van New Cool Collective, het Nederlands Blazers Ensemble en Wieteke van Dort van Het Klokhuis. De NPS wilde daarmee laten zien niet gemist te kunnen worden.

Maar binnen, in de Tweede Kamer, ging het helemaal niet zo uitgebreid over de NPS. Daar hadden Kamerleden mediavertegenwoordigers uitgenodigd die mochten vertellen wat de kabinetsplannen voor hen zullen betekenen. Daarbij waren omroepdirecteuren, programmamedewerkers en vertegenwoordigers van de STER en het Commissariaat voor de Media. Drie van de 32 sprekers waren NPS'ers. De anderen besteedden alleen terloops aandacht aan de dreigende opheffing (VARA-directeur Vera Keur: ,,Het is lastig samenwerken als een van je partners wordt opgeheven''). Alle sprekers kregen twee minuten (en een paar vijf) om te reageren op de plannen. En daarna was er een gesprek.

De meeste omroepverenigingen zijn boos dat samenwerken niet meer loont volgens het kabinetsplan. Samenwerkingsrubrieken als Buitenhof, Nova, Netwerk en Met het oog op morgen zullen verdwijnen. En er zal een overdaad aan opiniërende programma's komen, voorspelde Antoinette Hertsenberg, namens de programmamakers van Nederland 2.

Grote onvrede was er ook over geld of het gebrek daaraan. Want het kabinet wil het vaste budget van de omroepverenigingen halveren. De omroepen kunnen wel meer geld verdienen, maar daarvoor moeten ze concurreren. Met elkaar en met anderen, zoals onafhankelijke producenten. Daardoor komt de continuïteit van de organisaties in gevaar, zei Vera Keur.

GroenLinks-leider Femke Halsema was geschokt door de hoeveelheid kritiek op de plannen. Vooral omdat die ook kwam van instellingen die boven de partijen staan, zoals de Raad voor Cultuur en het Commissariaat voor de Media. ,,Dat de omroepen kritiek hebben viel naturlijk enigszins te verwachten'', zei Halsema. Het commissariaat voorziet ernstige problemen met de scheiding tussen het commerciële deel van een omroep (omroepen mogen vanaf 2008 ondernemen en programma's verkopen aan commerciële omroepen) en het publieke deel. ,,Je kunt die werelden niet scheiden binnen één organisatie'', zei de voorzitter van het commissariaat, Jan van Cuilenburg.

In de plannen is geen rekening gehouden met dalende advertentie-inkomsten. Harm Bruins Slot, voorzitter van de raad van bestuur van de Publieke Omroep, zei dat die in 2008 met honderd miljoen zullen zijn afgenomen. Als dat gebeurt zal dat ten koste moeten gaan van culturele programma's of sport, schrijft het kabinet in zijn plan Met het oog op morgen. Maar bezuinigen op sportrechten is een ,,eenmalig genoegen'', zei Bruins Slot. Als sport verdwijnt, kost dat kijkers, en dus advertentie-inkomsten.

Dus komen de bezuinigingen terecht bij de culturele programma's, verwachten de programmamakers. En in dat genre zal geconcurreerd worden op kosten. Een programma als Tegenlicht legt het af in die concurrentieslag, verwacht programmamaakster Bregtje van der Haak. ,,Het is te weinig programma voor te veel geld.''

Dat de advertentie-inkomsten zullen dalen is vrijwel zeker, zei Arian Buurman, de directeur van de STER. Dat komt vooral door de ,,vermolming'', zei Buurman, jargon voor: te oude kijkers. Adverteerders willen hun spotjes alleen aan mensen tussen de 20 en 49 jaar tonen, omdat zij makkelijker nieuwe producten zouden proberen.

Maar Joop Atsma (CDA) en Bert Bakker (D66) vroegen of het wel echt zo is dat de reclame-inkomsten sterk zullen dalen. Bakker: ,,Dit wordt al voorspeld sinds de komst van commerciële televisie in Nederland, vijftien jaar geleden, maar de inkomsten zijn alleen maar gestegen. Waarom zou dat nu anders zijn?'' Buurman: ,,De inkomsten zijn inderdaad gestegen, maar het marktaandeel van de publieke omroep is gedaald.'' Overigens is er nu voor het eerst een lichte daling te zien, zegt Buurman, in het tweede kwartaal van dit jaar.

Vanuit adverteerders bezien is het in ieder geval belangrijk dat jongeren naar de publieke zenders kijken. Maar juist jongerenomroep BNN ziet zich ook bedreigd in zijn bestaan. Het kabinet wil de prijs van een omroeplidmaatschap verhogen van zes euro naar 24 euro. BNN-directeur Laurens Drillich: ,,Jongeren begrijpen nu al niet dat ze moeten betalen voor televisie terwijl ze die bij de commerciële omroep gratis krijgen.'' Drillich voorspelde dat de EO straks de grootste omroep is, ook al is de achterban (christenen) kleiner dan die van BNN (jongeren). ,,Maar EO-leden zien het als hun missie om het woord te verkondigen. Dan is 24 euro niet veel.'' Ook Drillich had kritiek op de financiële onderbouwing van het plan. ,,Nu moeten we maar afwachten om hoeveel geld het gaat. Wij vinden dat je moet bedenken wat je belangrijk vindt dat een publieke omroep doet, en hoeveel geld je daarvoor over hebt.''

    • Merel Thie