Melkwegstelsel waarschijnlijk veel groter dan gedacht

Ons melkwegstelsel zou wel eens veel groter kunnen zijn dan tot nu toe werd gedacht. Dat denken astronomen die ontdekt hebben dat een naburig sterrenstelsel opeens tweemaal zo groot blijkt te zijn dan fotografische opnamen altijd suggereerden.

Deze buur, NGC 300, staat op een afstand van `slechts' 6 miljoen lichtjaar in het sterrenbeeld Sculptor en is aan de hemel vrijwel even groot als de volle maan. Het stelsel is daardoor al sinds lang een dankbaar object voor onderzoek naar spiraalstelsels als het onze.

Net als in ons melkwegstelsel zijn de sterren in NGC 300 geconcentreerd in een vrij platte schijf. Die wordt hier onder een hoek van 40 tot 45° gezien en lijkt dus elliptisch. Vóór dit stelsel vertonen zich alleen de heldere sterren van ons eigen melkwegstelsel en er achter de lichtzwakke vlekjes van andere, ver verwijderde sterrenstelsels. Maar zoals Joss Bland-Hawthorn en zijn collega's nu hebben aangetoond, is er méér.

De astronomen richtten de grote Gemini South-telescoop op Cerro Pachón, in Chili, urenlang op twee gebiedjes ver buiten de schijf van NGC 300 en ontdekten in die afgelegen gebieden vele lichtzwakke sterren die tot dit stelsel blijken te behoren.

In de schijf van een sterrenstelsel neemt de sterdichtheid vaak van binnen naar buiten toe af, om op een bepaald punt – de rand van de schijf – naar nul te lopen. De sterdichtheid in NGC 300 blijkt echter ook daarbuiten in hetzelfde tempo langzaam af te nemen en pas op een afstand van 50.000 lichtjaar van het centrum een waarde te bereiken die niet meer te meten is. Dit betekent dat dit stelsel minstens tweemaal zo groot is als tot nu toe werd aangenomen. De astronomen denken dat deze verre sterren de uitdovende sporen zijn van een proces van stervorming dat in de buitendelen van dit stelsel al lang geleden is gestopt maar in de binnendelen nog doorgaat.

NGC 300 is een kleinere broer van ons melkwegstelsel, waarvan de diameter op zo'n 100.000 lichtjaar wordt geschat. Omdat de zon - en de aarde - zich in de schijf van dit stelsel bevinden, is het echter heel moeilijk om sterren op heel grote afstanden te bestuderen en de echte grens van ons melkwegstelsel te bepalen. Als het resultaat van deze nabije buur ook van toepassing is op ons eigen stelsel, zou dit dus ook tweemaal zo groot moeten zijn dan de huidige waarnemingen suggereren.

    • George Beekman