`Gemeente ligt straks nog meer aan rijksinfuus'

Volgens koepelorganisatie VNG schiet de helft van de 467 gemeenten er bij in als straks een deel van de onroerendezaakbelasting wordt geschrapt. Een miljard compensatie is niet genoeg, zegt VNG-voorzitter Pans.

Vooral armlastige gemeenten komen in de problemen door het kabinetsvoornemen om met ingang van 2006 een deel van de onroerendezaakbelasting (ozb) te schrappen. Daardoor krijgen de gemeenten minder eigen inkomsten binnen, terwijl zij tegelijkertijd meer taken van de rijksoverheid moeten overnemen waardoor hun uitgaven zullen stijgen. De waarschuwing is van Ralph Pans, directievoorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten, koepelorganisatie van de 467 Nederlandse gemeenten. Ongeveer de helft van de gemeenten, meent Pans op basis van onderzoek dat in opdracht van de VNG wordt verricht, zal er financieel op achteruitgaan. En hij noemt namen: Rotterdam, Leeuwarden, Enschede, Winschoten en Lelystad.

Het kabinet heeft vorige week de compensatie voor de afschaffing van het gebruikersdeel van de ozb met 85 miljoen euro verhoogd tot 1,06 miljard. Daarmee kunnen volgens minister Remkes (Binnenlandse Zaken) alle gemeenten gecompenseerd worden.

,,Wij houden grote bezwaren tegen de plannen van het kabinet. De gemeenten hangen hierdoor nog sterker aan het infuus van het rijk. Nu al heeft Nederland het kleinste lokale belastingebied van West-Europa en dat wordt door de afschaffing van een deel van de ozb nog eens gehalveerd.''

Het gaat om lastenverlichting ter verzachting van de hogere zorgpremies in het nieuwe zorgstelsel.

,,De afschaffing van het gebruikersdeel van de ozb biedt helemaal geen compensatie voor de kosten van het zorgstelsel. Deze maatregel heeft als effect dat wie rijk is, rijker wordt. Dertig procent van de 1 miljard lastenverlichting door de ozb-afschaffing gaat naar 13,8 procent van de gebruikers. Met name mensen met hogere inkomens en duurdere huizen, die een hoge ozb betalen, profiteren van de afschaffing. Daarnaast heb je 400.000 huishoudens op het minimumniveau. Zij zijn vrijgesteld van de ozb. Ze hebben geen enkel voordeel bij de afschaffing, omdat ze nu al niets betalen.''

Het kabinet stelt de gemeenten wel schadeloos voor het verlies van de inkomsten uit de ozb.

,,Wij laten onderzoeken of dit voor alle gemeenten het geval is. Het kabinet heeft het probleem van 2006 opgelost door extra geld toe te zeggen, maar je houdt problemen in 2007 en daarna.''

Er gaat jaarlijks ruim een miljard euro extra naar het gemeentefonds.

,,Ja, maar de gemeenten verliezen wel hun vrijheid om in 2006 een verhoging van de ozb door te voeren. En voor de jaren daarna wordt de situatie voor veel gemeenten nog moeilijker. Het kabinet rekent met een gemiddelde van de ozb. Een groot deel van de gemeenten zit boven dat gemiddelde en vanaf 2007 kunnen ze geen aanspraak maken op extra geld uit het gemeentefonds. Deze gemeenten moeten de groei van het gemeentefonds vanaf 2007 inzetten ter compensatie van de afschaffing van de ozb. Hierdoor worden ze gemeenten financieel voor jaren op de nullijn gezet. Anders gezegd: de compensatie is vanaf 2007 een sigaar uit eigen doos.''

Er zijn ook veel gemeenten die onder het gemiddelde van de ozb zitten.

,,Een deel van de gemeenten wordt netjes gecompenseerd. Maar deze maatregel moet alle gemeenten schadeloos stellen. Het pakt ongunstig uit voor gemeenten die er slecht voor staan. Bijvoorbeeld gemeenten met laaggewaardeerd onroerend goed, waardoor de tarieven van de ozb hoger zijn om toch nog een behoorlijk bedrag op te halen. Rijke gemeenten worden rijker, arme gemeenten worden armer.''

Verwacht u nog dat de afschaffing van de ozb tegengehouden kan worden? De coalitiepartijen zijn er door het regeerakkoord aan gebonden.

,,Op 15 november moeten de gemeenten hun begrotingen voor het volgend jaar ter goedkeuring aan de provincies voorleggen. De wet zal vrijwel zeker na 15 november in het Staatsblad verschijnen en dat maakt de uitvoering onaanvaardbaar vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid. De wet moet in ieder geval een jaar worden opgeschoven. Ik verwacht trouwens nog het nodige verzet in de Tweede en Eerste Kamer. Het is onaanvaardbaar om een aantal gemeenten jarenlang op de nullijn te zetten en een wet in te voeren die te laat komt om tijdig in de gemeentelijke begrotingen te verwerken.''

    • Roel Janssen