Crashen en chaos blijft duo Jodi intrigeren

Het eenvoudige oerspel Pong, daar doet de computerkunst van kunstenaarsduo Jodi aan denken. Pong bestond uit een donker scherm waarop je een clustertje pixels van de ene kant naar de andere kant van het beeldscherm moest laten stuiteren. Het vroege werk uit de jaren negentig van kunstenaarsduo Jodi laat je ook die lege beeldschermen zien met vooral grafisch ogende vormen, opgebouwd uit tekst en broncodes. Maar er zit een venijnig script achter. Als je in een van hun programma's met je muis delen selecteert, lijkt je computer op hol te slaan. Alsof een virus een loopje met je neemt. Het beeldscherm vult zich met broncodes, links naar internetpagina's en html (Hypertext Markup Language) de taal waarmee documenten op websites worden gemaakt. Ze vullen schijnbaar chaotisch het scherm en vermeerderen zich met elke muisklik.

Het kunstenaarsduo Jodi bestaat uit Joan Heemskerk (Kaatsheuvel, 1968) en Dirk Paesmans (Brussel, 1965) Ze zijn internetkunstenaars van het eerste uur en begonnen hun samenwerking in de vroege jaren negentig, nadat ze elkaar op de Jan van Eyck Academie in Maastricht hadden ontmoet. In die tijd kwam het internet op, waardoor verspreiding en mogelijkheden van computerkunst toenamen. Sindsdien gaat het goed met Jodi. Het duo is succesvol in de wereld van de netkunst, maar neemt ook regelmatig deel aan tentoonstellingen in de tastbare wereld, zoals de Documenta in 1997. Bijna elke internationale organisatie die zich bezighoudt met netkunst, heeft een link naar het duo op hun website staan. Nu laten ze hun netkunst zien binnen de vaste muren van Montevideo in Amsterdam.

Jodi speelt met conventies en ideeën rondom internet, uitgaande van de gedachte dat de computer een geoliede en perfecte machine behoort te zijn, die iedereen gemakkelijk en universeel kan gebruiken.

Maar dat idee van perfectie ondergraven de kunstenaars, onder andere met de in 2001 gemaakte serie wrongbrowsers. Deze serie draait rond het principe van de domeinnamen, die de potentiële grenzeloosheid van internet inperkt. De domeinnamen zijn een geografische plaatsbepaling landelijke afkortingen als .nl, .be en co.uk. De Wrongbrowers genereren fictieve websites, altijd eindigend op een van de landsafkortingen. De machine ratelt maar door, en codetekst vult het beeldscherm. Zo wil Jodi de paradox benadrukken van de oneindige mogelijkheden van internet, die toch beperkingen kent.

My % Desktop (2002) is een vermakelijk werk: groot geprojecteerd op een muur zie je het bureaublad van een Apple. Telkens worden alle mappen die op de desktop staan, gekopieerd en weer teruggeplakt. Het beeldscherm vult zich, alsof een bezeten deus ex machina aan het werk is. Dat idee van vastlopen, chaos en storingen overheerst de werken van Jodi.

In Max Payne Cheats Only Gallery uit 2004 zie je een mannetje uit een videogame tegen de muur lopen. Hij heeft zich helemaal klem gelopen, er is geen zichtbare uitweg.

De jongste bijdrage is een omvangrijke installatie van beeldschermen met ronddraaiende virtuele auto's, Untitled (2005). Het geluid van piepende remmen vult de ruimte, virtuele rook stijgt op van virtuele banden. Basis van dit werk zijn de vele videogames waarmee je door diverse steden kunt scheuren in glimmende bolides. Maar Jodi laat de auto's niet ver komen. Gierend draaien ze rondjes. De bandensporen vormen ronde cirkels op het asfalt. Vergeleken met de rest van de tentoonstelling, lijkt dit werk het meest op een conventionele installatie, in plaats van op een werk dat je net zo goed thuis op je eigen beeldscherm kunt bekijken.

De expositie laat zien dat Jodi zich alweer enige tijd staande weet te houden met imperfectie als kernthema. De vooral grafisch ogende programma's uit de jaren negentig zijn doorgegroeid, gevoed door de ontwikkelingen van computer en internet. Maar het crashen van programma's, de chaos die kan heersen, blijft het duo intrigeren. Jodi ziet het vastlopen van de computer als een vastliggend gegeven. De werken op de tentoonstelling laten zich lezen als een statement over het menselijk falen, gesymboliseerd door het falen van de machine. Jodi's werk is een fascinerende eigentijdse versie van een kafkaëske wereld.

Tentoonstelling: Jodi. World Wide Wrong, t/m 22 okt. Montevideo, Keizersgracht 264, Amsterdam. Open di-za, 13-18u. Inl. 020-6237101 & www.montevideo.nl. www.jodi.org

    • Machteld Leij