Britten geven liefst geen 25,4 mm toe in richting metriek stelsel

Wie in een Britse pub een halve liter bier bestelt, vraagt het onmogelijke. Er wordt uitsluitend een pint (568 milliliter) geschonken of desnoods een halve pint. Sterker nog, de pubeigenaar mag wettelijk zijn tapbier niet eens in andere inhoudsmaten slijten.

Hardnekkig koesteren de Britten hun pint, mile (1,609 km), foot (0,304 meter), inch (25,4 mm), acre (4047 vierkante meter), troyan ounce (31,1 gram) en nog een handvol andere maten, die in de ogen van andere Europeanen allang uit de tijd zijn.

Toch lijkt de opmars van het metrieke stelsel ook in Groot-Brittannië uiteindelijk onstuitbaar. De belangrijkste oorzaak daarvan is dat de Britse regering zelf, mede onder druk van het Britse bedrijfsleven, al veertig jaar geleden heeft besloten tot de invoering van het metrieke stelsel.

Ook in Europees verband heeft Groot-Brittannië zich er al in 1979 toe verplicht te zijner tijd het metrieke stelsel in te voeren. Een datum daarvoor is echter nooit vastgelegd. Van tijd tot tijd dringt de Europese Commissie er bij de Britse regering op aan eens wat voort te maken.

Maar de Britten laten zich niet opjagen in deze netelige zaak, die al in de negentiende eeuw voor het eerst in het Lagerhuis opdook. Zoals in meer Europese kwesties, steunen de Britten Brussel wel met het hoofd maar niet met het hart. De regering van premier Tony Blair beseft – evenals haar voorgangers – dat uiterste behoedzaamheid is geboden op dit punt.

Dat wil niet zeggen dat er niets is veranderd de afgelopen decennia. Al in de jaren zestig is het ingewikkelde Britse muntstelsel ingewisseld voor een handzamer decimaal systeem. Op scholen wordt al jaren het metrieke stelsel onderwezen. Veel grote nationale instellingen, zoals de nationale gezondheidsdienst, de strijdkrachten, de politie en de meeste bedrijven werken al sinds jaar en dag in meters en kilo's.

De meeste winkels, vooral supermarkten, verkopen hun dranken in literflessen of -pakken. Het is sinds 2000 ook wettelijk verplicht gewichten aan te duiden in kilo's en Europese ponden in plaats van stones (6,35 kg) of Britse pounds (0,453 kg).

Dat laatste was tegen het zere been van Steven Thoburn, een groente- en fruitboer uit Sunderland, die zijn bananen gewoon in de goede oude Britse pounds en ounces bleef verkopen. Daartoe gebruikte hij een illegale weegschaal, die slechts in oude ponden en ounces mat. Het kwam hem op een veroordeling te staan, die hij voor de rechter aanvocht.

De metric martyr, zoals Thoburn al gauw ging heten, kreeg steun van duizenden mensen, die hem uitriepen tot een nationale held. In korte tijd werd 300.000 pond bij elkaar gebracht ter bestrijding van Thoburns proceskosten. Maar de rechter stelde hem desondanks in het ongelijk. Het liep ook verder niet goed af met de `metrieke martelaar'. Vorig jaar overleed hij op slechts 39-jarige leeftijd aan een hartaanval.

,,We begrijpen het delicate van deze materie'', aldus Gregor Kreuzhuber, woordvoerder van Europees Commissaris Günter Verheugen (Ondernemingen en Industrie) in Brussel die verantwoordelijk is voor dit onderwerp. ,,Maar de Britten moeten zich wel houden aan hun verplichtingen.''

Kreuzhuber wijst erop dat de Ieren, die eenzelfde systeem hanteerden als de Britten, intussen wel vrijwel klaar zijn met de overschakeling op het metrieke stelsel. Begin dit jaar begonnen de Ieren tienduizenden borden langs de weg met maximumsnelheden weergegeven in miles per hour te vervangen door nieuwe borden in kilometers. Nieuwe auto's mogen in Ierland alleen nog maar kilometertellers hebben. De hele operatie, die begin volgend jaar afgerond moet zijn, is tot dusverre betrekkelijk geruisloos verlopen.

Het aantal landen wereldwijd dat nog niet het metrieke stelsel hanteert, slinkt inmiddels voortdurend. Behalve het Verenigde Koninkrijk zijn in de westerse wereld alleen de Verenigde Staten daarop nog niet geheel overgeschakeld. Voor het overige verkeren de Britten nog slechts in het twijfelachtige gezelschap van Liberia en Birma.

Toch blijft de Britse regering de overschakeling het liefst zo lang mogelijk uitstellen, omdat ze weet dat die zeker bij bierdrinkers – en dat zijn er velen in dit land – niet populair is.

Het zondagsblad The Observer speelde onlangs weer eens handig in op de gevoelens in het land met een artikel over deze kwestie. De krant ridiculiseerde de Europese maten door enkele dramatische citaten van Shakespeare van metrieke maten te voorzien, onder meer uit The Merchant of Venice (ca. 1597). Zo werd het: ,,Take then thy bond, take thou thy 0,4536 kilogrammes of flesh.''

Onzin, zeggen echter de `metrieken': ouderwetse zegswijzen mag men zoveel blijven gebruiken als men maar wil. Op dat punt hoeven de Britten dus nooit en te nimmer ook maar een duimbreed (25,4 mm) toe te geven.

    • Floris van Straaten