Twaalf maal Odysseus

Het stille water van de stroom de Zaan moet zijn als de woeste zee die Odysseus doorkruist op weg van het verslagen Troje naar zijn huis op het eiland Ithaka. Het gezelschap MUZtheater speelt de voorstelling A European Odyssey: Homecomers op de pier naast het Zaantheater in Zaandam. Scheepslampen branden in de verte. Het is een locatie die alles zegt over de stijl van deze bewerking van het aloude verhaal van de zwervende Griekse held.

Op verzoek van het Zaanse MUZtheater vroeg de Weense regisseur Thomas Schweigen diverse auteurs en acteurs uit twaalf landen een hoofdstuk te schrijven of te spelen van het befaamde epos van Homeros. De voorstelling reisde van Portugal naar Zwitserland en Noorwegen, en staat vanavond nog één keer in Nederland, in het Amsterdamse theater De Krakeling.

De voertaal in A European Odyssey: Homecomers is Engels en de stijl is fantasierijk, opgewekt, beeldend en soms humoristisch. In een decor dat een huiselijk thuis verbeeldt van vrouw Penelope en zoon Telemachos, krijgt het drama van Odysseus – de man die uiteindelijk `Niemand' heet – geleidelijk vorm. De twaalf scènes zijn door diverse auteurs bedacht, bekend en onbekend, en daardoor is de kwaliteit wisselend. Er is bijvoorbeeld een uitvoerige wc-scène waarin een liefdesverklaring gegeven wordt aan het eigen kleinste kamertje, maar dan zijn we ver verzeild geraakt van het werkelijke Odysseus-drama. Zoiets is altijd het gevaar van veel losse interpretaties.

De spelers zijn het best op dreef als de tragedie van de oorlogsheld die door niemand wordt herkend op de spits wordt gedreven. Zelfs Telemachos weigert zijn vader te herkennen, met de pijnlijke woorden: ,,Dat is mijn vader niet.''

Odysseus wordt telkens door een ander gespeeld en dat geeft adem aan de voorstelling, want steeds ligt het accent anders. Nu eens is hij de tragische held, dan de liefhebbende echtgenoot van Penelope of de versmade vader. Ook is hij de woeste oorlogsman die doodt en moordt, zonder dat daar een werkelijke reden voor is. Want de Trojanen willen, althans in deze visie, geen gevecht. Dan is de vergelijking met hedendaagse strijdtonelen snel gelegd. Dankzij de verschillende invalshoeken is A European Odyssey een rijke voorstelling, waaruit blijkt dat held Odysseus nog altijd inspireert.

Voorstelling: A European Odyssey: Homecomers door MUZtheater. Gezien: 3/9 Zaantheater, Zaandam. Te zien 5/9 Theater De Krakeling, Amsterdam. Inl. 075-771 5770 en www.muz.nu